Рубрика: Կենսաբանություն

Դդմով ուտեստներ

447939.jpg

Դդումով ամերիկյան պիրոգ

ddumov-pirog-amerikyan-5.jpg

Բաղադրիչներ

  • դդում — 1 կգ
  • սերուցք 30-35% յուղայնությամբ — 50 մլ
  • շաքարավազ — 100 գր
  • ձու — 2 հատ
  • աղ — 0,5 թ/գդ
  • դարչին — 2 ճ/գդ
  • կոճապղպեղ (имбирь) — 1 թ/գդ
  • մշկընկույզ (мускатный орех) — ¼ թ/գդ
  • մեխակ — ¼ թ/գդ
  • հիլ(кардамон) — ¼ թ/գդ
  • կիտրոն — ½ թ/գդ (կեղև)

Խմորի համար՝

  • ալյուր — 200 գր
  • կարագ — 125 գր
  • աղ — 1/2 թ/գդ
  • ձու — 1 հատ

Պատրաստման եղանակ

1. Պատրաստում ենք դդումով խյուսը: Դդումը եփում ենք 180-200 աստիճան տաքացրած ջեռոցում 45 րոպե: Հովացնում ենք, միջուկն առանձնացնում և խյուսի վերածում: Առանձին ամանի մեջ խառնում ենք շաքարավազը, աղը և մնացած բաղադրիչները: Այնուհետև ավելացնում ենք դդումի խյուսը, ձվերը և կիտրոնի կեղևը և խառնում մինչև համասեռ զանգվածի ստացումը:
Այլ ամանի մեջ լցնում ենք մաղած ալյուրն ու աղը, այնուհետև ավելացնում կարագն ու ձուն: Խմոր ենք հունցում, գնդում, փաթաթում պոլիէթիլենային թաղանթով և 30-50 րոպեով տեղափոխում սառնարան:

ddumov-pirog-amerikyan-1.jpg

2. Խմորը յուղաթղթի վրա զգուշությամբ գրտնակում ենք, տեղափոխում բուսայուղապատ ձևամանի մեջ և լավ սեղմում: Ավելորդ հատվածները կտրատում ենք, վրան յուղաթուղթ փռում, ծանրություն դնում և թխում նախօրոք 190 աստիճան տաքացրած ջեռոցում 15 րոպե:
15 րոպե անց ծանրությունն ու յուղաթուղթը հանում ենք, լցնում միջուկն ու թխում 180 աստիճան տաքացրած ջեռոցում 45-55 րոպե:

ddumov-pirog-amerikyan-2

3. Պատրաստ լինելուց հետո պիրոգը 2 ժամով հանգիստ ենք թողնում, այնուհետև զարդարում ըստ ճաշակի և մատուցում:

ddumov-pirog-amerikyan-3.jpg

 

Կորեկաձավարով և դդումով ուտեստ

Կորեկաձավարով-և-դդումով-ուտեստ

Բաղադրիչներ

  • դդում — 400 գր
  • կորեկաձավար — 200 գր
  • կաթ — 1լ
  • չամիչ — 3 ճ/գդ
  • շաքարավազ — 2-3 ճ/գդ
  • աղ — 1/2 թ/գդ
  • դարչին — 1/2 թ/գդ
  • կարագ — 50 գր

Պատրաստման եղանակ

1. Շատերիս մանկությունից ծանոթ շիլա՝ դդմով և կորեկաձավարով: Իհարկե, ամենքն իր ձևով է պատրաստում: Ներկայացնում ենք Ձեզ մեր տարբերակը՝ չամիչով և դարչինով: Դդումը կեղևազատում ենք և սերմերը հանում, այնուհետև միջին կտորներով կտրատում: Կաթը լցնում ենք կաթսայի մեջ և հասցնում ենք եռման աստիճանի: Այնուհետև ավելացնում ենք դդումը և 5-10 րոպե եփում ենք:

korekadzavarov-ddumov-utest-1

2. Ավելացնում ենք աղը, շաքարավազը և դարչինը: Հետո լցնում ենք լվացած կորեկաձավարը, խառնում ենք և 15-20 րոպե եփում:

korekadzavarov-ddumov-utest-2.jpg

3. Կրակի տակն անջատում ենք, ավելացնում ենք լվացած չամիչն ու խառնում ենք:

korekadzavarov-ddumov-utest-3.jpg

4. Շիլան լցնում ենք ձևամանի կամ փոքրիկ հրակայուն ամանների մեջ: Վրան ենք լցնում ենք շերտերով կտրատած կարագը: Կափարիչով կիպ ծածկում ենք (եթե կափարիչ չկա, ապա փայլաթիթեղով ենք կիպ ծածկում): Տեղափոխում ենք մինչև 180 աստիճան տաքացրած ջեռոցի մեջ և 30 րոպե եփում ենք:

korekadzavarov-ddumov-utest-4.jpg

5. Պատրաստ է:

korekadzavarov-ddumov-utest-5.jpg

Մրգային աղցան

Մրգային-աղցան.jpg

Բաղադրիչներ

  • դդում — 250գր
  • նարինջ — 1 հատ
  • շոկոլադ սև — 90գր
  • շաքարավազ — 3ճ/գդ
  • կարագ — 15գր
  • սերուցք մինչև 20% յուղայնությամբ — 3ճ/գդ
  • ջուր — 40մլ
  • վանիլին — 1/2 թ/գդ

Պատրաստման եղանակ

1. Դդումը մաքրել, լվանալ և եփել ջեռոցում 180-200 աստիճանում մինչև փափկելը, այնուհետև խորանարդաձև կտրատել:

mrgayin-aghcan-4.jpg

2. Նարինջը կեղևահանել, կտրատել:

mrgayin-aghcan-5.jpg

3. Սոուսի պատրաստման համար կաթսայի մեջ լցնել ջուրը, շաքարավազը և ոչ ուժեղ կրակի վրա տաքացնել մինչև շաքարավազի հալվելը, ապա ավելացնել կտրատած շոկոլադը և կարագը: Լավ խառնել մինչև միատարր զանգվածի առաջացումը: Ապա ավելացնել սերուցքը և վանիլինը:

mrgayin-aghcan-7.jpg

4. Եթե դդումը կամ նարինջը այնքան էլ քաղցր չեն, ապա սոուսի մեջ շաքարավազի քանակությունը կարելի է ավելացնել:
Ափսեի մեջ լցնել դդումի, նարինջի կտորները, ցանկության դեպքում ավելացնել չամիչ կամ ծիրանաչիր:

mrgayin-aghcan-8.jpg

5. Աղցանի վրա լցնել շոկոլադե սոուսը և անմիջապես մատուցել:

mrgayin-aghcan-9.jpg

Реклама
Рубрика: Գրականություն

Բարեկենդան

barekendan1

Բարեկենդան նշանակում է կենդանություն, բարի կյանք: Բարեկենդան տոնը կապ է ունեցել գարնան սկսվելու հետ, որը նշանակել է բունող, արթնացող բույսերի հետ, կենդանիների և ուրախ մարդկանց հետ: Մի քանի օր առաջ կանայք և տղամարդիկ թողնում էին իրենց աշխարատքները և զվարճանում տարբեր խաղեր խաղում ինչպես փոքրերը: Բոլորը հավաքվում էին կապ չուներ մեծ, թե փոքր, բոլորը մոռանում էին օրհենքների մասին և արտահայոտւմ էին իրենց ազատ խոսքը և միտքը: Բոլորը մի կուշտ ուտում էին տարբեր ուտեստներ, իսկ ամենավերջում ձու էին ուտում բերանը կողպելու համար, որպեսզի Զատիկին դարձյալ ձվով այն բանան։Բարեկանդանը ոչ միայն խաղեր խաղալու, ուրախանալու և ուտել խմելու ծես է այլ նաև ազատության օր է:

Մեծ պահքի բարեկենդանը կոչվում է Բուն Բարեկենդան, քանի որ նախորդում է ամենաերկար պահքին:  Բարեկենդանը մարդու երջանկության հիշատակն է, որը դրախտում վայելում էին Ադամն ու Եվան: այն նաև դրախտային երջանկություն էր կարելի էր ճաշակել բոլոր պտուղները, բացի բարու ու չարու պտուղներից: Այդ օրը մարդիկ սգից անցնում են ուրախության, չարչարանքից` խաղաղության: Այս ընկալմամբ է, որ յուրաքանչյուր  քրիստոնյա հոգու խոնարհումով, ապաշխարությամբ, պահքով և ողորմության հույսով սկսում է Մեծ պահքի 40-օրյա ճանապարհը: Այն տևում է 48 օր՝ Բուն Բարեկենդանից մինչև Ս. Հարության՝ Զատիկի տոնը:

Պահքի շրջանում ուտում էին միայն բուսական ուտեստենր: Բացի որոշակի ուտեստներից խուսափելուց, նաև հրաջարվում էին իրենց մոլի սովորությունից, ստախոսությունից, հայոյանքներից, շատախոսությունից, և այլ վատ սովորություններից: «Լեռան քարոզում» Քրիստոս պահքի մասին ասում է. «Երբ ծոմ պահեք, տրտմերես մի լինեք կեղծավորների նման, որոնք իրենց երեսներն այլանդակում են, որպեսզի մարդկանց այնպես երևան, թե ծոմ են պահում, ճշմարիտ եմ ասում ձեզ, այդ իսկ է նրանց վարձը, այսինքն՝ մարդկանց երևալը և նրանցից գովվելը: Այլ երբ դու ծոմ պահես, օծի քո գլուխը և լվա քո երեսը, որպեսզի չերևաս մարդկանց ծոմ պահող, այլ քո Հորը՝ գաղտնաբար, և քո հայրը, որ տեսնում է, ինչ որ ծածուկ է, կհատուցի քեզ» (Մատթ. 6:16-18): Մեծ Պահքի 40 օրը խորհրդանշում է անապատում Քրիստոսի քառասնօրյա աղոթքի, ծոմապահության և ապաշխարության շրջանը: Իր մկրտությունից հետո Հիսուս «հոգով անապատ առաջնորդվեց ու քառասուն օր փորձվեց սատանայից: Չկերավ ու չխմեց այն օրերին» (Ղուկ. 4:1-3):

Բուն Բարեկենդանի նախորդ օրը՝ շաբաթ երեկոյան, եկեղեցու վարագույրները փակվում էին, խորհանը ծածկվում էր և դա տևեւմ էր 40 օր:Պասի ժամանակ մատուցում էին փակ պատարագ, ամուսնանալ և մատաղ անել չեր թույլատրվում, միայն թույլատրվում էր նշանդրեք և մկրտություն կատարել:

Բարեկենդանի ժամանակ ներկայացրել են տարբեր ներկայացումներ:

Ներկայացումներ

Ահա եկավ հայոց ազգին օրերը,

Հանեցեք հիները, հագեք նորերը:

Բարեկենդան, փորեկենդան,

Բարեկենդան օրեր է, խելքս գլխես կորեր է…

 

Բարեկենդանը շատ սիրված տոն դառավ, որտեղ ուրախանում էին, պարում, երգում ազատ կյանքը վայելում և ուտում խմում: Տղաները հագնում էին աղջիների շորերը, փոքրերը մեծերի կամ ծաղրածույի: Կերպարանափոխված միջոցառումներն, կամ ներկայացումներն Բարեկենդանի ամենասիրելի հանդիսություններն էին:

Արտաքինը պետք էր ներկված լիներ կամ մրոտ, ալյուր էին քսում, ներկում էին տարբեր ձևերով, դիմակներ էին դնում: Երեխաները ներկյացնում էին տեսարաններ գյուղի կյանքից, կամ այլ հետաքրքիր սյուժետով ներկայացում:

Զվարճախաղերից առավել  տարածված էին վեգը,  ընկուզախաղերը և Ճոճախաղերը: Երեխաները փոքրիկ փոս էին փորում և ընկույզները հերթով գլորում գետնին այնպես, որ առանց նշանակված գծից շեղվելու ընկույզն ընկներ մի փոսի մեջ: Հաջողվածը բոլոր գլորած ընկույզները յուրացնում էր: Մեկ այլ ուրիշ խաղում բոլոր խաղացողներն տրամագծով շրջան էին գծում և մեջտեղը ընկույզներն մի գծով շարում էին  Երեք-չորս մետր հեռավորությունից գցում էին վեգերը` աշխատում էին գոնե մեկ ընկույզը դուրս հանել շրջանից և որքան հանում էին այդքանը շահում էին ընկույզ:

Ճոճախաղերը գլխավորապես կանանց ու աղջիկների, մասամբ երեխաների խաղերն են: Ճոճվում էին բարձր ծառի հաստ ճյուղից կամ որևէ գերանից օղակով անցկացված պարանի վրա նստելով, կամ երկու պարաններ օղակների մեջ տեղադրված տախտակի վրա նստած կամ կանգնած: Ճոճախաղերը զվարճահանդեսի էին վերածվում, երբ ճոճվողների շուրջ հավաքված բազմության առաջ տվյալ պահին ճոճվողի ոտքերին ճիպոտով հարվածելով պահանջում էին որևէ գաղտնիք ասել: Առավել տարածված էր` ստիպել սիրած տղայի անունը բարձրաձայն ասել: Ճոճախաղերը հաճախ վեր էին ածվում մրցախաղերի` ով ավելի մեծ կորագծով կճոճվի:

Աղբյուր`

Հայկական կակաչ