Рубрика: Նախագծեր, Գրականություն

Գնահատում։ Գնահատանիշ։ Գնահատանիշի այլընտրանք

Գնահատումը միջին դպրոցում արվում է շատ պարզ ձևով, ուսուցիչը տեսնում է քո ամսվա աշխատանքը, նախագծերը, վերլուծությունները, ակտիվ մասնկացությունը, հետո տալիս է քեզ գնահատելու իրավունք և քո կարծիքը հաշվի առնելով գնահատում է ամիսը։ Դե, ինձ թվում է, գնահատելը մի փոքր անիմաստ է, որովհետև սովորողների մեծ մասը սկսում են սովորել միայն գնահատականի համար, որպեսզի հանկարծ իրենց ծնողներն չիմանան, որ ցածր գնահատական են ստացել, իսկ պետք է լինի այնպեսոր սովորողին ներքաշի դասը հետաքրքրություն առաջացնի, որը մեր դպրոցում գործում է, և այդ ժամանակ երեխան կսկսի ինքնըստինքյան սովորել նաև իր համար որովհետ կսկսի իրեն հետաքրքրել, հետո էլ կան սովոորողներ, ովքեր ցածր գնահատական ստանալիս սկսում են նեղվել, շատ ծանր են տանում, օրերով դրա մասին են մտածում և սթրեսի մեջ են ընկնում, որը այդ տարիքի սովորողի վրա շատ վատ կարող է ազդեցություն թողնել։ Ինքնագնահատումը ինձ համար դժվար գործունեություն է, որովհետև ես, որքան էլ իմանամ, թե որոնք եմ արել, որոնք բաց թողել, ես չեմ կարող ինքս ինձ գնահատել, ես չեմ կարող հասկանալ,  թե որտեղ ունեմ թերություն, որտեղ՝ ոչ թե ինչպես եմ հասկացել, իսկ ուսոցիչը լսում է քեզ, կողքից նայում է և հասկանում է, իսկմենք չենք կարող կողքից մեզ նայել և հասկանալ, թե, որը գիտեմ, որը՝ ոչ: Ես մի փոքր թերանում եմ, երբ ասում են ինքնագնահատեք ձեզ, որովհետև ես այդքան էլ չեմ հասկանում, թե ինչ ձևով է դա արվում, ուղղակի  կարելի է զրուցել ուսուցչի հետ, և նա բացատրի քո թերությունները, և այդ ժամանակ պարզ կլինի, թե ինչու այպես ստացար։ Ես իմ ծնողից հարցրեցի, թե ինչ կարծիքի է գնահատման մասին և նա պատասխանեց, որ գնահատումն այդքան էլ կարևոր չէ, կարևոր է կյանքով ապրելու գնահատումը։

Реклама
Рубрика: Նախագծեր, Պատմություն

Էդիկ Մինասյան. Հայաստանի երրորդ հանրապետություն

Edik-Minasyan.jpg

Էդիկ Մինասյան

Ծնվել է 1956 թվականի հունիսի 27-ին Արագածոտնի մարզի Թալինի շրջանի Ոսկեթաս գյուղում: Էդիկ Մինասյանը հեղինակ է ավելի քան 100 գիտական հոդվածների և յոթ մենագրությունների, համահեղինակ՝ «Հայոց պատմություն» և «Հայոց պատմության հիմնահարցեր» դպրոցական և բուհական դասագրքերի: Էդիկ Մինասյանի գիտական հետաքրքրությունների ոլորտն ընդգրկում է հին և միջին դարերի հայոց դիվանագիտության պատմության և Հայաստանի Երրորդ հանրապետության հիմնախնդիրները: Էդիկ Մինասյանը երկար տարիներ ԵՊՀ Իրավաբանական, Միջազգային հարաբերությունների, Տնտեսագիտության և այլ ֆակուլտետներում դասավանդել է «Հայոց պատմություն» և «Հայ դիվանագիտության պատմություն» առարկաները, իսկ ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետում վարում է հայոց նորագույն պատմության ընդհանուր, հայ դիվանագիտության ու Հայաստանի Երրորդ հանրապետության պատմություն մասնագիտական դասընթացները: Նրա ղեկավարությամբ պաշտպանվել է 5 թեկնածուական ատենախոսություն

Հայաստանի երրորդ հանրապետություն

Տնտեսության ճգնաժամային երևույթները. Անցում շուկայական հարաբերություններին

Կարծիք՝

Հայաստանում 1990-ական թվականների շատ բաներ փոխվեցին, ավելացան նոր օրենքներ, տնտեսությունը զարգացավ և սկսեց նաև աշխատել շուկայական տնտեսությունը։ Հանրապետությունում տնտեսական բարեփոխումների և անկախության աստիճանական կայացման գործընթացը հայտարարվեց «անցումային ժամանակաշրջան»։ 1990-1991 թթ. Հայաստանի Գերագույն խորհուրդը մի շարք որոշումներ ընդունեց, որոնք ուղղված էին տնտեսական հարաբերությունները կարգավորրելուն։ Այս առումով նշանականություն ուներ ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության պետական սեփականության մասին» օրենքը։ Շուկայական տնտեսությանն անցնելու հիմնական բաղադրիչը հանրապետության ղեկավարությունը համարեց գների ազատականացումը։ Սակայն գործընթացը հանգցրեց ապրանքների գների կտրուկ աճը։ Եվ այսպես Հայաստանը սկսեց քիչ-քիչ առաջ գալ, շարժվել և դառնալ Հանրապետություն։

Рубрика: Նախագծեր, Պատմություն

Գինին հայոց մշակույթում. Կենացներ

Untitled.png

Ծիսական կենացներից ուշագրավ են հարսանեկան ծեսի բարեմաղթությունները։ Դրանցից կարևոր են հարսին և փեսային ուղղված կենցաղները՝ սիրո, միաբանության, միասին ծերանալու գաղափարներով. «Մեկ բարձի ծերանանք, միասին ապրեք, իրար հետ հալիվորեք», «Ապրիք, մե բարձի ծերանաք, ծերունի Սիմավոն դառնաք, Աստված սեր ու միաբանություն տա»։  Դրանց մեջ շեշտվում է ժառանգ ունենալու, սերնդավորման ցանկությանը, «Ծաղկիք, փնջփնջնոտիք, պտղատու ծառ դառնաք, անուշ պտուղներ տաք», «Ձեր առաջնեկը տղա ըլի, տղա երեխի թուշը պաչեք»։  ՈՒշագրավ են աներոջ կողմից փեսային ուղղված կենաց մաղթանքները. «Կալիդ քամի ըլի, ջաղացիդ հերթ ըլի, դվորը գնաս Աստուծ քու բռնելու գործին հաջողություն տա. Տեր Աստվածը թուրդ կտրուկ անի, բախտդ երիգան անի»։ Նույնքան ուշագրավ են նաև զոքանչից փեսային ուղղված հետևյալ կենաց-բարեմաղթությունները. «Աստված ձեր չարը բարի անի, քու իմ օջախից վեր առած մի բուռ մոխիրը անհատնում ոսկի դառնա քեզ համար, որդով ու փառքով լիանաք աշխարհում»։ Հետքարքիր են հարսանքավորների կողմից փեսային հորն ու մորն ուղղված բարեմաղթությունները՝ նոր օջախի շենության, բարգավաճության, երջանկության, թոռներ ունենալու ցանկուցյուններով. «Քու օջախի հացն ու բարին շատ ըլի, քու հացը Հայր Աբրահամու հացը դառնա, որ ոչ հատնի, ոչ պակասի։ Բարով ու խերով մին տարեն վրա տղա թոռան թուշը պաչես։ Աստված էլ մեր նորահարսի ոտը բարելի անի հանդ ու հանդաստանի համար, մեր շելլիք ու արար աշխարքի համար։ Աստված ջուշտ ծաղիկդ ազատ պահի։ Հանդին պտղաբերության, աշխարհին առատության, հիվանդին առողջություն, փեսային ու հարսին բախտավորություն»։ Այսպես. Կյանքի բարիքների մեջ ծնված, բայց այդ բարիքները վայելելուց զրկված մարդու ողբերգական վիճակին է ուղղված հետևյալ կենացը. «Էս էլ՝ են ծառի կենացը, որ ջի ափին բսնում է ու անջուր չորանում»։ Կամ՝ մարդուն բարիքներ պարգևելու գաղափարն է շեշտված այս կենացում. «Էս էլ՝ էն արեգակի կենացը, որ սառած մարդու տաքացնում է ու չի այրում»։

Untitled12.png

Անկեղծ սիրո գաղափարն է խրախուսվում «Էս էլ՝ Աստված կյանք տա նրան, ով ումը կը սիրե» կենացում։ Սեփական լավ վիճակի ցանկությունն է արտահայտված՝ թշնամուն երկաչ կյանք մաղթելու հետևյալ ինքնատիպ կենացում. «Էս էլ՝ Աստված կյանք տա մեր դուշմանին, մեր լավությանը տեսնի»։ Մարդկային անտրտունջ լավատեսության և լայնախոհության գաղափարին է նվիրվախ «Էս էլ՝ Աստված կյանք տա նրան, ով վատը կը տեսնի՝ լավը կասի» կենացը։ Հին աշխարհում հասարակական կյանքն ու կենցաղը գերազանցապես կարգավորվել ու նորմավորվել են ծեսերով։ Ծիսական արարողությունների ընթաացքում աստվածների զոհեր էին մատուցում՝ հատկապես կենդանիներ, հաց, յուղ, մեղր և գինի։ Գինին, գինու հեղումը, գինովցած առասպելական հերոսը կամ առասպելականացված  ազգային գործիչը կարևոր տեղ են գրավում հայ բանահյուսության մեջ։ Եվ պատահական չէ, որ գնագիտական հուշարձաներից գտնվել են գինու գավաթը կամ սափորը ձեռքին մարդկանց, զինվորների կավե և մետաղե արձանիկներ, որոնք, ըստ էության, դեպի հերոսացում, դեպի անմահություն գնացող և իր անձն ընդհանուրի բարօրության համար զոհող հերոսին են ձոնված կամ այդ հերոսին են խորհրդանշում։ Այս առումով խիստ հետաքրքիր է, որ գինու, խաղողի հետ միաձուլված և պտղաբերության գաղափարը խորհրդանշող Դիոնիսոս-Բաքոսի անտիկ Հայաստանում մեծ ժողովրդականություն է վայելել։ Այդ են վկայում երկու ձեռքերին գինու գավաթ բռնած Բաֆոսի պատկերով անոթների առկայությունը հոըշարձաններում, ինչպես նաև Պլուտարֆոսի այն վկայությունը, որ Արտավազդ II-ի օրոք Հայաստանի մայրաքաղաք Արտաշատում ներկայացվել է Եվրիպիդեսի «Բաֆոսուհիներ» ողբերգությունը։

 

Կարծիք՝

Ինձ շատ դուր եկան հին հայկական կեացները, կենացների մեծամասնությունն առաջին անգամ էի լսում, կային կենածներ, որոնք ծիծաղելի էին, հետաքրքիր և իմաստակից։ Շատ հետաքրքիր էր լսել, թե ամեն մի անդամ ինչպիսի կենաց էր ասում և բոլորն ունեին անձնական կենացները, ոչ մի կենաաց չէր կրկնվում և ամեն մեկն իրենցով էին յուրօրինակ և անկրկնելի։

Գրքի հեղինակներ՝  Ս. Հարությունյան, Ա. Քալանթարյան, Հ. Պետրոսյան, Գ. Սարգսյան, Հ. Մելքոնյան, Ս. Հոբոսյան, Պ. Ավետիսյան

Рубрика: Մաթեմատիկա, Նախագծեր

«Ո՞վ է ուզում դառնալ միլիոնատեր»

millionaire-c

Այս խաղը բոլորին շատ հայտնի «Ո՞վ է ուզում դառնալ միլիոնատեր» խաղն է։ Խաղի հարցերն ես եմ կազմել, ին թվում է հետաքրքիր և շատ զվարճալի կլիմի։ Բոլորին մաղթում եմ լավ խաղ։

Ո՞վ է ուզում դառնալ միլիոնատեր 

Рубрика: Նախագծեր, Պատմություն

«Խորին վրդովմունքով բողոքում եմ… ներողություն համարձակությանս համար»

«Խորին վրդովմունքով բողոքում եմ… ներողություն համարձակությանս համար»

Պատմական գիտությունների թեկնածու, հասարակական գործիչ  Հրանուշ Խառատյանի հետ հանդիպմանն ընդառաջ՝ կարդում ենք իր հոդվածները և գրում մեր կարծիքները այդ հոդվածին ուղղված և մեր առաջակները։

Այս հոդվածը խոսվում էր, Սովետական միության անարդար, անլսելի և մարդկանց արհամարհելու մասին։ Այն ժամանակ մարդկանց առանց որևէ դատի, կամ մեղքը ապացուցելու, վկաներին բերելու ,մարդուն աքսորում էին պետությունից, կամ բանտարկում և ոտնահարում մարդկանց իրավունքները։ Նամակագիրներն բողք նամակներ էին ուղարկում պետությանը, նախօրոք ներողություն խնդրում իրենց անհանգստացնելու համար, այսինքն պետությունը այնքան դաժան է եղել, որ անգամ դրա համար են նեղողություն խնդրում։ Նրանք նամակներում դիմում էին պետությանը և բողոքում, թե ինչու են իրենց աքսորել, կամ բանտարկել, առանց պատճառը գտնելու, առանց դատի, առանց ապացույցի։ Եվ բոլորն նամակագիրներն գրեթե այդ թեմայով էին նամակներ ուղարկում պետությանը, սակայն լինում էր անգամ ժամանակ, որ այդ նապակներն չէին ընթերցում այլ միանգամից վեճ դառնում և բողոքում։ Նրանք անհիմն մարդկանց ճնշում էին և նեղացնում։ Բոլոր մարդկանց մոտ միշտ վախ էր, վախով էին ապրում, որովհետև կարող էին ամեն վարկյան իրենց անհիմն ակսորել կամ այլ բան անել, վախող էին խոստովանում, վախով համբերում և դա կյանք չէր այլ միայն վախ, և միայն վախ։ Իսկ վախով ապրելը հավասարազոր է մահվան։ Ապրել առանց իրավունքի, առանց քո ես_ի, առանց քո խոսքի ազատության ։

Рубрика: Նախագծեր, Պատմություն

Գինին հայ հին ավանդության մեջ

գոհա

XVI դարի բանաստեղծ Աստվածատուրի մի տաղում նկարագրվում է այգու տնկումը, ցանկապատումը, ծառապատումը, խաղողի որթի աճն ու պտղաբերումը, աշնան այգեկութը, խաղողի ճմլումը հնձանում և խաղողահյութի կարասների բացումն ու գինու ըմպումը։  Այնուհետև կատարվում է գինու գովքն ու փառաբանումը։ Խարասարցին ունի մի ամբողջական տակ, որ կոչվում է «Տաղ գինոյ և ուրախութեան»։ Այստեղ բանաստեղծը հանդես է գալիս գինու նկատմամբ ունեցած խիստ ծարավով և յուրաքանչյուր բանաստեղծական տան մեջ տարբեր համեմատություններով ու պատկերներով ձգտում է հագեցնել իր ծարավը։

XVII դարի հեղինակ, ծագումով Գողթան գավառից, Նաղաշ Հովնաթը ստեղծել է խնջույքի երգերի մի ամբողջական շարք, թվով շուրջ 15, որը բացառիկ երևույթ էր հայ բանաստեղծության մեջ։ Այդ երգերում Հովնաթանը մերթ դիմում է սեղանակիցներին՝ հորդորելով նրանց ուտել, խմել, զվարճանալ, մերթ խրատում նրանց լինել չափավոր, վայելել այս աշխարհի ժամանակավոր կյանքը, միաժամանակ չմոռանալ հոգևորի մասին։ Նրա խնջույքի երգերն աչքի են ընկնում կյանքի ուրախ վայելքի աշխարհիկ ոգով, բնության պաշտամունքով և պայծառ լավատեսությամբ։ Այդ երգերը կատարվում են բնության գրկում՝ հատկապես գարնանը, երբծաղկում ու փթթում են ծառն ու ծաղիկը։

Գրքի հեղինակներ՝  Ս. Հարությունյան, Ա. Քալանթարյան, Հ. Պետրոսյան, Գ. Սարգսյան, Հ. Մելքոնյան, Ս. Հոբոսյան, Պ. Ավետիսյան

Рубрика: Նախագծեր, Պատմություն

Խաղողագործությունը և գինեգործությունը XIX-XX դարերում

գոհ

Հայկական ավանդական խաղողագործության և գինեգործության զարգացման վրա կործանարար ազդեցություն ունեցան վաչկատուն տարբեր ցեղերի ասպատակություններն ու նվաճումները։ Հատկապես XVI-IVII դարերում ավերվում և ամայանում է այգիների մեծ  մասը՝ մահմեդականների կործանարար նվաճումների ու կրոնական արգելանքների հետևանքով։ Ըստ մահմեդականության՝ գինու և օղու արտադրությունը մեղք էր համարվում, խաղողը կարելի էր օգտագործել միայն թարմ վիճակում, պահածոներ և քաղցրավենիքներ պատրաստելու համար։ Նույնիսկ XIX դարի վերջում կրոնական այդ արգելանքը մահմեդականներին թույլ չէր տալիս ոչ միայն գինի կամ օղի պատրաստել, այլև խոաղող վաճառել գործարաններին։ Այդ իսկ պատճառով Երևանի նահանգում հայերի ու մահմեդականների խաղողի այգիները տարբերվում էին նույնիսկ վազերի տեսականիով։ Կովկասի ոչ մի խաղողագործական շրջան չունի տեսականու այն առատությունը, որն առկա է Արևելյան Հայաստանում։ Էջմիածնի վանքապատկան հողերում 1893 թ. տնկվել են Եվրոպայից ներմուծված Ալիկանտե, Կաբերնե, Մուսկաթ, Սեմիլյոն, Սապերավի խաղողների 10000 թփեր։ 1870 թ. Երևանի նաահանգոմ կար 2890 դեսյատին այգի, 196 փութ միջին բերքատվությամբ։

Երևանի նահանգում արդեն կար 7378 դեսյատին խաղողի այգի, արից 1185-ը՝ Երևանում, 2211-ը՝ Երևանի գավառում, 2299-ը՝ Էջմիածնի գավառում, 491-ը՝ Սուրմալուի գավառում, Շարուր-Դարալգյազի գավառում՝ 371 և Նախիջևանում՝ 821։ 1910 թ. խաղողի այգիների տարածքը հասավ 9738 դեսյատին, ըստ գավառների. Երևան՝ 5132 Էջմիածին՝ 2513, Սուրմալու՝ 655, Շարուր-Դարալագյազ՝ 445 և նախիջևան՝ 993։ Նախապատերզամյան 1913 թ. Հայաստանում խաղողի այգիների ընդհանուր տարածքը կազմել է  9200 հեկտար։ 1936 թ. խաղողի այգիների տարածքը Հայաստանում արդեն 16300 հա էր։ Հայաստանի Հանրապետությունում խաղողագործության և գինու արտադրության ավանդական գոտիներն էին Արարատյան դաշտը, Արարատյան դաշտին հարող նախալեռնային գոտին, Հյուսիսարևելյան շրջանները,Վայոց ձորը և Սյունիքը։

Գրքի հեղինակներ՝  Ս. Հարությունյան, Ա. Քալանթարյան, Հ. Պետրոսյան, Գ. Սարգսյան, Հ. Մելքոնյան, Ս. Հոբոսյան, Պ. Ավետիսյան