Рубрика: Պատմություն

Պատմություն. Նոյեմբերի -30-դեկտեմբերի 4

Ընթերցե՛ք հետևյալ թեման՝
<< Հայաստանը աշխարհակալ տերություն։ Տիգրան II Մեծ>>

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին՝

1. Ինչու՞ արքայազն Տիգրանը երիտասարդ տարիքում պատվավոր գերու կարգավիճակ ուներ Պարթևստանում։ Ի՞նչ տվեցին այդ տարիները Տիգրանին

Թեև հայկական բանակը կարողանում է հետ շպրտել պարթևներին և պահպանել Հայաստանի անկախությունը, սակայն անջառանք Արտավազդը ստիպված է լինում իր եղբորորդուն՝ Տիգրանին պատանդ տալ պարթևներին։ Տիգրան Մեծն 45 տարեկանում, հոր մահից հետո նոր կարողանում է հետ վերադառնալ Հայաստան։ Բայց նա պատանդության իր տարիներն զուր չի մատնել, այլ կարողացել է ներսից լավ ուսումնասիրել իր թշնամի երկրին՝ Պարթևաստանին, սովորել է, ստրատեգիական քայլեր է պլանավորել, հզորացել է և պատրաստվել է։

2. Ներկայացրե՛ք հայ-պոնտական դաշինքնի կետերը։ Ի՞նչ առավելություններ և ի՞նչ թերություններ ուներ այդ դաշինքը։

Հայ-պոնտական դաշինքի կետեն են՝

  • Մեծ Հայքը և Պոնտոսը համատեղ ուժերով էին գրավելու Կապադովկիան, որի տարածքն անցնելու էր Պոնտոսին, իսկ մարդկային և շարժական գույքերը՝ Մեծ Հայքին։
  • Մեծ Հայքին իրավունք էր վերապահվում նվաճել Սիրիան, Միջագետքը, Միջերկրական ծովի արևելյան ափին գտնվող երկրները, արևելյան Անդրկովկասը։
  • Պոնտոսին իրավունք էր վերապահվում նվաճել Փոքր Ասիան՝ Հռոմին հպատակ երկրները։
  • Դաշինքն ամրապնդելու համար Տիգրան Մեծը ամուսնանում էր Միհրդատի դուստր Կլեոպատրայի հետ, որը դառնում էր Մեծ Հայքի թագուհի:

Հայ-պոնտական դաշինքն ուներ և առավելություններ և թերություններ։ Առավելություններն այն էին, որ Մեծ Հայքին իրավունք էր վերապահվում նվաճել Սիրիան, Միջագետքը, Միջերկրական ծովի արևելյան ափին գտնվող երկրները, արևելյան Անդրկովկասը, որը որ շատ մեծ տարածքներ են և շատ կարևոր Մեծ Հայքի համար, առավելություն էր նաև այն, որ Կապադովկիան գրավելուց հետո մարդկային և շարժական գույքերը անցնելու էին Մեծ Հայքին և նաև առավելություն էր, որ Տիգրան Մեծն ամուսնանալու էր Միհրդատի դուստր Կլեոպատրայի հետ, որը դառնում էր Մեծ Հայքի թագուհին։ Իսկ թերություններից էին այն, որ Պոնտոսին իրավունք էր վերապահվում նվաճել Փոքր Ասիան՝ Հռոմին հպատակ երկրները և որ Կապադովկիան գրավելուց հետո այդ տարածքն անցնելու էր Պոնտոսին։ Բայց, եթե ընդհանուր վերձված նայենք, իմ կարծիքով սա ատ լավ դաշինք էր և երկու կողմերին էլ բավարաում էր պահանջները։

3. Ինչպե՞ս ավարտվեց Տիգրան Մեծի բանակի արշավանքը դեպի Պարթևստան

Պարթևաստանի դեմ մղված պատերազմում Տիգրան Մեծը գրավում է ոչ միայն յոթանասուն հովիտները, այլև Միգդոնիան, Կորդուքի, Օսրոենեի, Ադիաբենեի և Ատրպատականի թագավորությունները: Հայկական զորքերը մոտենում են Մարաստանի մայրաքաղաք Եկբատանին, որն հանդիսանում էր պարթև թագավորների ամառային նստավայրը, և հրի մատնում դրա մերձակա ամրությունների մի մասը: Պարթևները ստիպված են լինում հաշտություն խնդրել և ճանաչել Հայաստանի գերիշխանությունը գրավված թագավորությունների նկատմամբ: Բացի այդ նրանք Տիգրանին են զիջում «արքայից արքա» տիտղոսը, որը կրում էր Միհրդատ Բ-ն:

4. Ի՞նչպես Տիգրան Մեծը տիրացավ սելևկյան գահին, մանրամասնե՛ք։

Հռոմի տիրապետությունն Արևելյան Միջերկրյայքում կանխելու նպատակով Տիգրան Մեծը սերտ կապեր է հաստատել Ասորիքի հելլենիստական քաղաքների վերնախավի հետ, որը մ.թ.ա. 83թ.-ին Սելևկյանների արքայական գահը հանձնել է նրան:

5. Ինչու՞ Տիգրան Մեծը կառուցեց Տիգրանակերտ մայրաքաղաքը։

Տիգրանը Ք․ա․ 70-ական թվականներին կառուցում է նոր մայրաքաղաք, որն իր անունով կոչում է Տիգրանակերտ, որը շատ ռազմավարական և ստրատեգիական քայլ է լինում: Քաղաքը նա շրջապատում է 25 մետր բարձրությամբ լայն պարիսպներով, իսկ պարիսպներից դուրս կառուցում իր պալատը՝ շրջապատված հոյակապ այգիներով և պաշտպանված հզոր միջնաբերդով: Տիգրանը քաղաքում է բնակեցնում Կապադովկիայի և Դաշտային Կիլիկիայի հելլենական քաղաքներից տեղահանված բազմաթիվ ռազմագերիների, ինչպես նաև Մեծ Հայքի այլ շրջանների բնակիչների. ենթադրվում է, որ Տիգրանակերտի բնակչություն կարող էր հասնել երեք հարյուր հազարի:

6. Տիգրան Մեծը հերթական նվաճող թե՞․․․։

Բնականաբար Տիգրան Մեծը հերթական նվաճող արքաներին է դասվում,նա նվճել է բազմաթիվ տարածքներ, կարողացել է փոխշահավետ պայմանագրեր ստանալ և դաշինքներ կնքել։ Տիգրան Մեծն նաև կարողացել է բավականաչափ զարգացնել, ընդլայնել և ծավալել մեր մշակույթը, քաղաքականությունը, տնտեսությունը և քաղաքաշինությունը։

Рубрика: Պատմություն

Պատմություն. Նոյեմբերի 23-27

Ընթերցե՛ք հետևյալ թեման՝
<< Արտաշես Ա>>

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին՝

1. Ի՞նչ հետևանքներ ունեցան Մագնեսիայի ճակատամարտը և Ապամեայի հաշտության պայմանագրերը Հայոց պատականության վերականգման համար։

Մագնեսիայի ճակատամարտը և երկու տարի անց` Ք.ա. 188 թ., կողմերի միջև կնքված Ապամեայի հաշտության պայմանագիրն ամբողջությամբ փոխեցին ուժերի հարաբերակցությունը Արևելքում և շրջադարձային եղան համաշխարհային պատմության մեջ: Ք.ա. 189 թ. անկախ հռչակվեցին Մեծ Հայքը, Փոքր Հայքը, Ծոփքը և Կոմմագենեն: Հայկական անկախության կերտողներ դարձան Մեծ Հայքում մեծատոհմիկ զորավար Արտաշեսը, և Ծոփքում` Զարեհը:  Մագնեսիայի ճակատամարտից հետո հռչակելով Հայաստանի անկախությունը`դարձել է նրա թագավորն ու հիմք դրել նոր` Արտաշեսյան արքայատանը:

2. Ո՞վ էր Արտաշես Ա-ն։

Արտաշեսը Հին աշխարհի ականավոր ռազմական ու քաղաքական գործիչներից է: Նա ունեցել է միջազգային մեծ ճանաչում և հեղինակություն: Արտաշեսի մասին տեղեկություններ են պահպանվել հայկական, հունահռոմեական, վրացական արձանագրություններում: Արտաշեսը ծնվել է մոտ Ք. ա. 230 թ. մեծատոհմիկ Զարեհի ընտանիքում: Մագնեսիայի ճակատամարտից հետո հռչակելով Հայաստանի անկախությունը`դարձել է նրա թագավորն ու հիմք դրել նոր` Արտաշեսյան արքայատանը: Թագավոր հռչակվելուց հետո իրեն կոչել է Երվանդական արքայատան շառավիղ:

3. Ներկայացրե՛ք Արտաշես Ա-ի միավորիչ գործունեությունը և դրա հետևանքները։

Իր թագավորության սկզբում Արտաշես Ա արշավում է դեպի արևելք և հասնում Կասպից ծովի ափերը, որի շնորհիվ Մեծ Հայքին են միացվում Փայտակարանը և Կասպից երկիրը։ Միացյալ հայկական պետությունից դուրս են մնացել Փոքր Հայքը, Կոմմագենեն և Ծոփքը: Արտաշես Ա-ն վարել է Մերձավոր Արևելքում գերիշխող Սելևկյան պետությունը թուլացնելու քաղաքականություն, հմտորեն օգտագործել ինչպես հարևան երկրների, այնպես էլ Հռոմի հակասելևկյան դիրքավորումը։ Նա կատարել է հողային բարենորոգումներ՝ նպատակ ունենալով կարգավորել հողի մասնավոր սեփականության զարգացման ընթացքը, մեղմել հողատերերի և գյուղական համայնքների միջև ստեղծված հակասությունները։ Արտաշես Ա երկիրը վարչականորեն բաժանել է 120 ստրատեգիաների, որոնք կառավարել են ստրատեգոսները։ Արտաշես Ա մեծացրել և կանոնավորել է բանակը, այն բաժանել չորս կողմնապահ զորավարությունների, կազմավորել արքունի գործակալությունները։ Խրախուսել է քաղաքաշինությունը, գիտության և արվեստի զարգացումը։ Նրա ժամանակ կառուցվել է Արտաշատ մայրաքաղաքը։ Արտաշեսի վերափոխիչ գործունեության մեջ կարևոր տեղ է գրավում Արտաշատ մայրաքաղաքի հիմնադրումը։ Արևելքում տարածված սովորույթ էր, որ նոր արքայատոհմի հիմնադիրը, գահ բարձրանալով, նոր մայրաքաղաք էր կառուցում։ Արտաշեսը կառուցել է նաև այլ քաղաքներ Զարեհավան, Զարիշատ և այլն։ Վերջիններս անվանվել են ի պատիվ Արտաշեսի հոր՝ Զարեհի։

4. Ներկայացրե՛ք Արտաշես Ա-ի դիրքորոշումը Ք․ա․ 183-179 թթ․ պատերազմի ընթացքում։

Ք.ա. 183-179 թթ. պատերազմ բռնկվեց Փոքր Ասիայում մի կողմից` Պոնտոսի ու Փոքր Հայքի, իսկ մյուս կողմից` Կապադովկիայի, Բյութանիայի ու նրանց դաշնակիցների միջև, Արտաշես I-ը, պահպանելով չեզոքություն, ակտիվորեն ներազդեց կողմերիվրա, և նրա միջնորդական առաքելության շնորհիվ պատերազմը դադարեց: Կողմերի միահամուռցանկությամբ, որպես հեղինակավոր ու հարգված գահակալ` նա իրավարարի կարգավիճակով հրավիրվեց մասնակցելու հաշտության պայմանագրի կնքմանը: Դիվանագիտական նուրբ ու ճշգրիտ քայլերով Արտաշեսը կարողացավ պայմանագրում հատուկ կետ մտցնել, որով Պոնտոսիհաշվին ընդարձակվեց Փոքր Հայքի տարածքը: Դա, անշուշտ, հետագայում Փոքր Հայքն իր թագավորությանը միացնելու հեռահար քայլ էր:  Իմ կարծիքով նա շատ խելամիտ վարվեց, որովհետև կարողացավ դադարեցնել պատերազմը դիվանագիտական ճշգրիտ քայլերով և դրա հետ մեկ տեղ նա արդեն մտածել էր հետագայի հեռահար քայլի մասին։

5. Հիմնավորե՛ք, թե ինչու՞ է Արտաշես Ա-ն համարվում ռազմական, քաղաքական և դիվանագիտական հզոր գործիչ։

Արտաշես Ա-ին համարում են ռազմական, քաղաքական և դիվանագիտական հզոր գործիչ, որովհետև նա գրեվել է շատ տարածքներ և մեծացրել հայաստանի տարածքը։ Նաև և կանոնավորել է բանակը։ Նա կարողացել է դիվանագետորեն մոտենալ իրավիճակկկներին, պատերազմներից չոր,, բայց նաև չտուժված դուրս գալ, որը շատ խրախուսիչ է թագավորի համաար։

Рубрика: Պատմություն

Պատմություն. Նոյեմբերի 9-13

Ընթերցե՛ք հետևյալ թեման՝ <<Հայաստանը Ք.ա. VII դարավերջից մինչև Ք.ա. 330-ական թվականները>>

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին՝

1. Ե՞րբ և Հայկական լեռնաշխարհի ո՞ր հատվածում էր վերականգնվել Սկայորդու իշխանությունը: Սեպագիր աղբյուրներում ի՞նչ անունով էր հիշատակվում այդ իշխանությունը:

Մովսես Խորհենացու հաղորդման համաձայն՝ Ք.ա VII դարի առաջին կեսին Հայկական լեռնաշխարհի հարավ-արևմուտքում վերականգնվել էր Հայկազունիների ավագ ճյուղի իշխանությունը՝ սկայորդու գլխավորությամբ։ Այն համապատասխանում է սեպագիր աղբյուրների Արմե-Շուբրիա պետական կազմավորմանը։

2. Ներկայացրե՛ք Պարույր Սկայորդու քաղաքական գործունեությունը:

Սկայորդու որդի Պարույրը միավորեց Վանա լճից մինչև Եփրատ ընկած ողջ տարածքը։ Նա դաշինք կնքեց Մարաստանի և Բաբելոնի հետ ընդդեմ Ասորեստանի մայրաքաղաք Նինվեն։ Դրանից հետո Պարույր նահապետը թագադրվեց Մարաստանի թագավորի կողմից և ճանաչվեց Հայաստանի թագավոր։

3. Ներկայացրե՛ք (ամփոփ) Երվանդ Սակավակյացի գործունեությունը:

Երվանդ Սակավակյացի օրոք հայոց թագավորությունն ուներ 40-հազարանոց հետևակ և 8 հազար հեծյալ զորք, որն այն ժամանակներում մեծ ուժ էր։ Թագավորության սահմանները հյուսիս-արևելքում հասնում էին Կուր գետ, հյուսիս-արևմուտքում՝ Սև ծով, արևելքում՝ Մարաստան, իսկ հարավում՝ Հյուսիսային Միջագետք։ Երվանդ Սակավակյացը, Մարաստանի արքա Կիաքսարի դեմ պատերազմում անհաջողություն կրելով, պահպանել էր թագավորությունը, սակայն ստիպված էր ճանաչելում մարական գերիշխանությունը։ Կարճ ժամանակ անց նա ապստամբում է Մարաստանի դեմ, բայց ձախողվեց և հայոց արքայական ընտանիքը ծուղակն է ընկնում։

4. Արդյո՞ք ճիշտ էր Մարաստանի դեմ ամպստամբությունը և Աքեմենյան Պարսկաստանի հետ դաշինքը: Հիմնավորե՛ք:

Ես չեմ կարող ասել, արդյոք ճիշտ է Մարաստանի դեմ ամպստամբությունը և Աքեմենյան Պարսկաստանի հետ դաշինքը, որովհետև չունեմ հիմունքները։

5. Ի՞նչ գիտեք Բեհիսթունյան արձանագրության մասին: Ի՞նչ լեզուներով և ի՞նչ անվանումներով էր հիշատակվում Հայաստանը:

Արձանագրության պարսկերեն բաժնում Հասատանը կոչմվում է Արմինա, էլամերենում՝ Հարմինույա, բաբելունում՝ Ուրարտու։

6. Նկարագրե՛ք Աքեմենյան Պարսկաստանի XIII սատրապությունը:

Ք.ա. 520թ. Աքեմենյան տերությունը բաժանվում է 20 մեծ վարչական միավորների՝ սատրապությունների։ Հայաստանը կազմում է XIII սատրապությունը։ Հայաստանը՝ որպես սատրապություն, Աքեմենյան տերության կազմում մնաց մինչև Ք.ա. 331 թվականը։

7. Ինչպիսի՞ տեղեկություններ է հաղորդում Քսենոֆոնը Հայաստանի մասին:

Քսենոֆոնը տեղեկացնում է, որ 401թ. Աքեմենյան տիրակալ Արտաքսերքես II-ի դեմ ապտամբում է նրա եղբայր Կյուրոս Կրտսերը։ Կյուրոս կրտսերը սպանվում է, ապստամբությունը ճշնշվում է. թշնամական շրջանափակման մեջ, հայտնված հունական բանակին անհրաժեշտ էր ժամ առաջ դուրս պրծնել շրջափակումից ու հասնել հայրենի երկիր։ Դրա համար ընտրվում է ամենահարման եղանակն՝ Հայաստանի տարածքով դեպի Սև ծով։ Այդ բանակի հրամանատարն էր Քսենֆոնը։ Քսենֆոնը տեղեկացնում է, որ այդ ժամանակ Հայասըանի սատրապն էր Օրոնտեսը, որն ամուսնացած էր Աքիմենյան տիրակալ Արտաքսերքես II-ի դստեր հետ և բարձր դիրք էր գրավում տերության մեջ։ Քսենոֆոնը նկարագրում է Հայաստանը՝ որպես շատ հարուստ, բարեկեցիիկ, և հյուրընկալ ժողովուրդ ունեցող երկիր։ Հույն պատմիչն առաջին անգամ այստեղ է տեսել գարեջուրը, որը նկարագրվում է որպես «գարուց պատրաստված գինի, որի երեսին լողում էին գարու հատիկները»։

Рубрика: Պատմություն

Պատմություն. հոկտեմբերի 16-30

Հելենիզմի մշակույթը

Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավները հանգեսցրին տարածման Հունական մշակույթն ու սովորույթները Հունաստանի սահմնաններից այն կողմ: Ք.ա 323 թվականին արշավների ավարտը մինչև մինչև ք.ա 30-րդ տարին Հռոմի կողմից Արևելյան Միջերկրական ծովի վերջնական ներկայացումը կոչվում է հելլենիզմ։ Ալեքսանդրի կայսրության ավերակների վրա առաջացան շատ պետություններ, որոնք միավորեցին մեկ մշակույթում, այն հասավ աննախադեպ ծաղկման Եգիպտոսի Պտղոմեացիների թագավորությունում։ Նրա մայրաքաղաքում՝ Ալեքսանդրիայում, կառուցվել է խիստ ծրագրի համաձայն, ամենակարևոր մշակութային և գիտական ​​կենտրոնը` Muse անգարանային տաճարն: Հետագայում հիմնվեց դարաշրջանի գրականության ամենահարուստ հավաքածուն՝ Ալեքսանդրիայի գրադարանը, այստեղ պահվում էր 400-ից 700 հազար պապիրուսային մագաղաթներ։այստեղ աշխատում էին հայտնի գիտնականներ, որոնց մեջ էր երկրաչափության հայրը ՝ Էվկլիդեսը, ղեկավարեց գրադարանը հայտնի մաթեմատիկոսների կողմից խմբի աստղագետ Էրատոսթենը։ Գրադարանն ու թանգարանը միացված էին այն պատերից մեկով, որով Ալեքսանդրյան դպրոցը, որը գոյություն ուներ մշակույթայի գիտությունում ավելի քան 8 դար։ Ալեքսանդրիան գտնվում էր ծովի ափին, Ֆարոս կղզու ամենահայտնի փարոսը հեռվից ցույց էր տալիս ճանապարհը նավերին։ Փարոսի բարձրությունը ավելի քան 100 մետր էր, գագաթին այրված կրակի լույսը բրոնզե հայելիների համակարգով ծովն էր ուղղվում: Փոքր Ասիայում գտնվող պետության մայրաքաղաքը՝ Պերգամոնը, մրցում էր Ալեքսանդրեայի հետ։ Պերգամոնի գրադարանը մեծությամբ երկրորդն էր այնժամյա աշխարհում: Երբ եգիպտական ​​արքաները փորձում էին պահպանել իրենց գրադարանի առաջնությունը, նրան արգելեցին պապիրուսի արտահանումն այլ երկրներ, այստեղ արդեն հորինվեց նոր նյութ կենդանիների մաշկից՝ մագաղաթ,  նամակներ գրելու համար։ Հելլենիստական ​​դարաշրջանի հայտնի հուշարձաններից մեկը, որը կանգնեցվել է ռազմական հաղթանակների պատվին, Պերգամոնի խորանն է: Հելլենիստական ​​ճարտարապետությունը շարունակում էր դասական Հունաստանի ավանդույթները։ Աշխարհի հրաշալիքներից մեկը ՝ արտեմիսի տաճարը, գտնվում էր Եփեսոս քաղաքում։ Հելլենիզմի նախհայրը կոչվում է շագանակագույն դամբարան: Հունական մշակույթն ու գիտությունը ծաղկում են ապրում նրա արքունիքում: Նա թաղվեց դամբարանում հատուկ կառուցված գերեզմանատանը, որն այժմ անվանում են այս տեսակի բոլոր շենքերը: Հելլենիզմը՝ որպես պատմության մի շրջան, ավարտվեց Եգիպտոսը Հռոմին միացնելով, բայց հելլենիզմի մշակույթը հիմնականում շարունակվեց Հռոմեական կայսրության մշակույթով։

Հելլենիստական Հայաստանի մշակույթը

Հայաստանը նույնպես ենթարկվել է հելլենիզմի ազդեցությանը: Սակայն թե’ հունարենը և թե’ հունական մշակույթը տարածում գտան գերազանցապես արքունիքում և ավագանու շրջանում, ինչպես նաև քաղաքային բնակչության մեջ, որտեղ մեծ թիվ էին կազմում բռնագաղթեցված հույները կամ հունախոս այլազգիները: Հասարակ ժողովուրդը, ընդհակառակը, շարունակում էր պահպանել ազգային մշակույթն ու ավանդույթները՝ ազգային խառնվածքն ու դիմագիծը: Հելլենիզմի դարաշրջանի մշակույթը մեծապես հարստացրեց մեր ազգային մշակույթը: Հելլենիզմի դարաշրջանը Հայաստանում տևեց գրեթե վեց դար:

Հելլենիզմը Մեծ Հայքում

Մեծ Հայքը հենց սկզբից ընդգրկվել է հելլենիստական աշխարհի ոլորտը։ Զարգացել են երկրի տնտեսական և քաղաքական կյանքը, քաղաքաշինությունը, հելլենիստական մշակույթը։ Արտաշեսյան արքայատան օրոք (մ.թ.ա. II-I դդ.) Մեծ Հայքը դարձել է հելլենիստական խոշոր տերություն։ Ինչպես մնացյալ ազգերի, այնպես էլ հայերի շրջանում այն մեծ զարգացում է ունեցել, ցավոք, մեզ է հասել ժամանակի շինություններից միայն Գառնիի հելլենիստական տաճարը։

Աղբույրներ՝

Культура эллинизма. История Древнего мира

Հելլենականության դարաշրջան

Հելլենիզմ հասկացությունը և հելլենիստական Հայաստանի մշակույթը

Рубрика: Պատմություն

Պատմություն. Հոկտեմբերի 19-23

1. Ընթերցե՛ք հետևյալ նյութը՝ <<Վանի թագավորությունը Սարդուրի II-ի ժամանակ։ Վանի թագավորության անկումը>>

2. Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին

  • Վանի թագավորության որ արքայի օրոք է թագավորությունն ունեցել տարածքային ամենամեծ աճը։ Նշեք այդ սահմանները։

Սարդուրի II-ի գահակալության ժամանակաշևջանում Վանի թագավորությունը ունեցել է տարածքային ամենամեծ աճը։ Այն հյուսիսում հասնում էր Սև ծով, հյուսիս-արևելքում՝ Կուր գետ, արևելքում՝ Կասպից ծով, արևմուտքում՝ Փոքր Ասիայի կենտրոնական շրջան, հարավում՝ Պարսից ծոց, և հարավ-արևմուտքում՝ Միջերկրական ծով։

  • Ի՞նչ իրադարձություններ տեղի ունեցան մ․թ․ա․ 743 և 735 թվականներին։

Մ.թ.ա 743 թ. Թիգլաթպալասարը III-ը կարողացավ կասեցնել Վանի թագավորության՝ Եփրատի հովտով դեպի բաբելոն շարժվող զորքերը։ Ութ տարի անց՝ մ.թ.ա 735 թ., Թիգլաթպալասարը III-ն ի վիճակի եղավ արշավանք ձեռնարկելու դեպի Տուշպա։ Մայրաքաղաքը գրավել նրան, իհարկե, չհաջողվեց, սակայն դրանով Ասորեստանը վերականգնեց իր դիրքերը` կրկին դառնալով Վանի տերության գլխավոր մրցակիցն Առաջավոր Ասիայում։ Սարդուրի II-ի որդի Ռուսա I-ը գահ բարձրացավ դժվարին մի շրջանում:

  • Նկարագրե՛ք Ռուսա I-ի կատարած արշավանքները։
Ռուսա I-ն արշավանքներ ձեռնարկեց դեպի Սևանա լճի ավազան՝ այնտեղ վերակառուցելով երկու խոշոր ամրոցներ և անվանակոչելով Խալդի և Թեյշեբա գերագույն աստվածների անուններով:

Ռուսան գահընկեց արեց Արդինի–Մուսասիրի իշխանությանը և գահին վերահաստատեց իր վստահելի կառավարչին: Արդինի Սուսասիրը Խալդիի պաշտամունքի գլխավոր կենտրոնն էր, նրա «սրբազան քաղաքը»:  Ք. ա․ 719 թ. Ռուսա I-ի հարավային արշավանքները հանգեցրին Ասորեստա նի նոր արքա Սարգոն II ի հետ բախմնը: Վերջինս անհաջողություն կրեց: Զարգացնելով հաջողությունը՝ Ռուսա I- ն արշավեց դեպի արևելք՝ նվաճելով մինչև Կասպից ծով ընկած նոր տարածքներ։
  • Ինչու՞ Ռուսա I-ի բանակը մ․թ․ա․ 716 թվականին անհաջողություն կրեց, ի՞նչպիսի հետևանքներ ունեցավ պարտությունը։

Ռուսա I-ը անհաջողություն կրեց։ Օգտվելով դրանից մ․թ․ա․ 714 թ. գարնանը Սարգոն II-ն արշավեց Վանի թագավորության դեմ։ Նա չունեցավ մեծ հաջողություններ, բայց վերադարձին մտավ Արդինի Մուսասիր և կարողացավ թալանել Խալդիի գլխավոր տաճարը։ Դատելով փաստերից՝ շուտով Ռուսա I-ը կարողացավ հետ նվաճել Արդինի Մուսասիրը։

  • Ինչպե՞ս կգնահատեք Ռուսա II-ի դիվանագիտական քաղաքականությունը։

Իմ կարծիքով նա շատ ճիշտ վարվեց, որ կիմերների դեմ ռազմական պայքար չմղեց, այլ դիմեց դիվանագիտական հնարքի։ Ռուսա II-ին հաջողվեց բարեկամական և դաշնակցային հարաբերություններ հաստատել կիմերների հետ և նպաստել նրանց՝ Փոքր Ասիայի արևելք տեղափոխելուն։ Ռուսան կարողացավ Փոքր Ասիայի տարածքից կիմերներին ուղղել Ասորեստանի դեմ։ Այսինքն նա կարողացավ առանց մարդկային և տարածքային կարուստների լուծել այս հարցը և անգամ օգուտ քաղել թշնամուց, որը շատ խելամիտ և մտածված քայլ էր իր կողմից։

3. Վերլուծե՛ք

  • Ինչու՞ Վանի թագավորությունը կործանվեց։

Վանի թագավորության կործանման պատճառը հստակ չկա, կան ուղղակի մոտավոր կարծիքներ և մեջբերումներ։ Վանի թագավորության անկումը սկսեց Ռուսա II-ից հետո, նարն հա(որդել են ևս մի քանի թագավորներմ, որոնց ժամանակ պետությունը թուլացել էր։ Վերջին հստակ թվագրվող արքան Սարդուրի III-ն է։ Այդ ամենը եղավ շատ աննկատ, տարիների ընթացքում, երբ բոլոր թագավորները փորձում էին իբրև թե մեծացնել Վանի թագավորության տարածքը, դարձնել ավելի մեծ, չնայած, որ նա արդեն հսկայական էր, և մեծացնելու փոխարեն գնալով սկսեց թագավորությունը թուլանալ և աննկել։

Рубрика: Պատմություն

Պատմություն. Հոկտեմբերի 12-16

«Վանի թագավորության կազմավորումը և հզորացումը․ Սարդուրի I, Իշպուինի, Մենուա, Արգիշտի I»

Այրարատ միջնաշխարհում պատմական վաղ շրջանում ստեղծված քաղաքական կազմավորումը, ի տարբերություն Նաիրյան ազգակից եզրաշխարհների, ապրելով համեմատաբար անխաթար և բնականոն զարգացում, արդեն մ.թ.ա. 9-րդ դարի 1-ին կեսին հասել է ռազմաքաղաքական և տնտեսական այնպիսի հզորության, որ ի դեմս Արամե արքայի, ոչ միայն հաջողությամբ դիմագրավել է Ասորեստանի հարձակումները, այլև գլխավորելով լեռնաշխարհի հայկական ցեղերի ու ցեղային «աշխարհների» համախմբման ընթացքը, կերտել է Արարատյան միասնական տերության հիմքերը։ Այդ քաղաքականությունը շարունակել են Արամեի անմիջական հաջորդները. ըստ Սալմանասար Գ-ի տարեգրություններում պահպանված մի տեղեկության՝ մ.թ.ա. 832/մ.թ.ա. 831-ին Արածանի գետի միջին և ստորին հոսանքի շրջաններն արդեն անցել էին Վանի թագավորության Սարդուրի Ա արքայի հսկողության ներքո։ Այնուհետև Սարդուրի Ա միավորել է նաև Վանա լճի ավազանի ընդարձակ շրջանները, լճի հարավարևելյան ափին հիմնադրել արքունական նոր բերդաքաղաք Տուշպան, որն այնուհետև դարձել է Արարատյան տերության առաջնակարգ հենակայանը հարավում։ Մայրաքաղաքի կառուցապատման և հարդարման աշխատանքներն ավարտվել են մ.թ.ա. 9-րդ դարի վերջին, մասնավորապես՝ բերդաքաղաքին խմելու և ոռոգելու ջուր մատակարարող Մենուայի ջրանցքի կառուցմամբ։ Իշպուինի թագավորի, հատկապես նրա որդու և հաջորդի՝ Մենուայի օրոք Հայկական լեռնաշխարհի ազգակից ցեղերն ու «աշխարհները» մեծ մասամբ ներառվել են Արարատյան միասնական տերության մեջ։ Արգիշտի Ա-ի և Սարդուրի Բ-ի կառավարման ժամանակ Վանի թագավորությունը հասնում է իր հզորության գագաթնակետին։ Երկրի սահմանները ձգվում էին Կովկասից մինչև Խորին Ասորիք և Բաբելոնից ու Արևմտյան Իրանից մինչև Փոքր Ասիայի խորքերը։ Այն դառնում է Մերձավոր Արևելքի միակ գերտերությունը։ 

Սարդուրի Ա

Սարդուրի Ա-ն վարել է Վանի թագավորությունը մ.թ.ա. մոտ 834-828 թվականներին։ Շարունակելով նախորդների՝ Արամեի և իր հոր՝ Լուտիպրիի քաղաքականությունը, հաջողությամբ դիմակայել է Ասորեստանի կողոպտչական արշավանքներին, ընդարձակել և ամրապնդել թագավորության սահմանները։ Գահակալման սկզբնական տարիներին միավորելով Արածանի գետի միջին և ստորին ավազանի «երկրները», արևմտյան սահմանը հասցրել է մինչև Եփրատ գետը։ Ասորեստանում Սալմանասար Գ-ի դեմ ապստամբություններն ու գահակալական կռիվները զգալիորեն հեշտացրել են Սարդուրի Ա-ի առաջխաղացումը դեպի հարավ, որտեղ նա պետության սահմաններն ընդարձակել է մինչև Հայկական Տավրոսի լեռնաշղթան և հսկողության ենթարկել կապանները։ Նույն ժամանակաշրջանում Սարդուրի Ա միավորել է Վանա լճի ավազանի երկրները և հիմնադրել արքունի նոր բերդաքաղաք Տուշպան , որն այնուհետև դարձել է Արարատյան թագավորության ռազմական գլխավոր հենակայանը հարավում՝ ընդդեմ Ասորեստանի։

Իշպուինի

Իշպուինին եղել է Վանի թագավորության թագավոր մ.թ.ա. մոտավոր 824-810 թվականներին։ Հաջորդել է հորը՝ Սարդուրի Ա թագավորին։ Սկզբում իշխել է միահեծան, այնուհետև որդու՝ Մենուայի գահակցությամբ։ Իշպուինիի անունով պահպանված սեպաձև արձանագրությունները պատմում են նրա հաղթական արշավանքների, թագավորության սահմանների ընդարձակման ու ամրապնդման մասին։ Իշպուինիի, ինչպես նաև Մենուայի հետ համատեղ թողած որոշ արձանագրություններ, վերաբերվում են Արարատյան դաշտում, Տուշպայի, Մանազկերտի և այլ շրջաններում կատարած շինարարական ձեռնարկումներին։ Կյանքի վերջին տարիներին արքայական գահը հանձնելով Մենուային՝ նվիրվել է քրմապետական գործունեությանը։ 

Մենուա

Մենուա եղել է Վանի թագավորության թագավոր մոտ մ.թ.ա. 810 թվականից։ Իշփուինի թագավորի որդին, գահակիցը և հաջորդը։ Իշփուինիի և Մենուայի համատեղ թագավորության տարիներին Վանի թագավորության սահմանները ընդարձակվել են։ Մենուայի միանձնյա թագավորության օրոք Վանի թագավորությունն ապրել է ռազմաքաղաքական վերելք։ Կենտրոնական և ծայրամասային մարզերում՝ Վանա լճի շրջակայքում, Արածանիի և Արաքսի վերին հոսանքներում, Կարինի դաշտում Մենուան կառուցել է բազմաթիվ ամրոցներ։ Դա հնարավորություն է տվել ապահովելու պետության անվտանգությունը, հաստատվելու նվաճված երկրներում և հետագա արշավանքներով գրավելու նոր շրջաններ։ Հյուսիսում Մենուան հասել է Կարսի շրջան, Ճորոխի ավազան և Արարատի հյուսիսային ստորոտները ։ Դիաուխի, Էթիունի, Էրիկուախի և այլ երկրների դեմ տարած հաղթանակները զգալիորեն ամրապնդել են Վանի թագավորություն դիրքերը հյուսիսում։ Այնուհետև Մենուան ռազմական գործողություններ է ծավալել արևմուտքում և հարավ-արևմուտքում՝ Ծուփանիում, Ալզիում, անդրեփրատյան Մելիտեայում։ Մենուան ստեղծել է ոռոգման լայն ցանց։ Ոչ միայն Վանի թագավորությունում, այլ Հին Արևելքում ուրույն տեղ է գրավել Մենուայի կառուցած վիթխարի ջրանցքը՝ 72 կմ երկարությամբ, որը խմելու և ոռոգելու ջուր է մատակարարել Վանի թագավորության մայրաքաղաք Տուշպային։ Մենուան ջրանցքներ է անցկացրել Վանա լճի հյուսիսային, հարավային ու արևելյան ավազաններում և հարակից շրջաններում։

Արգիշտի Ա

Արգիշտի Ա եղել է Վանի թագավորության արքա մոտ մ.թ.ա. 786 թվականից։ Մենուա թագավորի որդին և հաջորդը։ Արգիշտի Ա-ի գահակալության տարիներին Վանի հայկական թագավորությունը հասել է հզորության գագաթնակետին։ Արգիշտի Ա գործունեությունը վերականգնվում է ճշգրիտ ժամանակագրությամբ շնորհիվ «Խորխոռյան տարեգրության», որում իրադարձությունները ներկայացվում են հանգամանորեն։ Արգիշտի Ա-ից մեզ հասած սեպագիր արձանագրությունների համաձայն նրա գահակալության հենց երկրորդ տարին խիստ հագեցած էր հայկական երկրամասերի միավորման գործի շարունակմանն ուղղված ձեռնարկումներով։ Այդ նպատակով նախ նա իր թագավորությանն է միավորում Դիաուխի Տայքը, որը հարուստ էր մետաղահանքերով։ Կենտրոնական իշխանությանը հարկատվության եվ պատերազմի ժամանակ զորքերի տարադրման պայմանավորվածություն է կայանում։ Արգիշտի Ա-ն նմանապես Արարատյան թագավորության սահմանների մեջ է ներառում էթիունյան դաշնության երկրամասերը և հարևան տարածքները։ Ի թիվս միացրած երկրամասերի հիշատակվում են Լուշա, Կատարզա և Վիտերուխի միությունը, էրիախին, Աբունին։ Կարսի սարահարթով Արգիշտին անցնում է Զաբախա այնտեղից հասնելով Հզոր Սիրիմու լեռանը։ Նա վերադառնում է Վիտերուխիի ճանապարհով։ Արգիշտի Ա-ի հյուսիսային արշավանքները շարունակեցին հաջորդ տարի։ Նա իր տերությանն է միացնում Աբիլիանի երկիրը, էթիունյան միության մաս կազմող Ուդուրի-Էթիունի երկրամասը Սևանա լճի հյուսիսային ավազանում, նաև այլ փոքր իշխանություններ։ 

Рубрика: Պատմություն

Պատմություն. Հոկտեմբերի 5-9

  • Ներկայացրե՛ք Հայաստանի և հայերի մասին հնագույն գրավոր հիշատակությունները

Հայերն իրենց թորգոմյան են  անվանել,   նաև՝  հայ, երկիրը՝ Հայք, Հայաստան: Պարսիկներն ու   հույները՝ արմին(իյա), արման, արմեն, երկիրը՝ Արմինա, Արմենիա, Արմանստան և այլն։ Վրացիները՝ սոմեխի,  երկիրը՝ Սոմխեթի։  Հին  հրեաներն երկիրն  անվանել  են Արարատ, աքքադացիները, նախ՝ Արմանի, ապա՝ Ուրարտա (ՈՒրաշտու), հայերին  կոչել են ուրարտ (արարտայա)։ Բացի այս կարգի հայկական ամբողջությանը վերաբերող անուններից, եղել են նաև հայերի ու նրանց երկրի առանձին մասերին տրվող շատ անվանումներ. օրինակ՝ զոկ (Գողթան գավառի հայերի անունն է), վանեցի և Վան, Տոսպ, վասպուրական, կամ՝ լոռեցի  և Լոռի,  սյունեցի   և Սյունիք և այլն։

  • Առանձնացրե՛ք ձեզ համար առավել արժանահավատները և հիմնավորեք դրանք։

Առանձնացնել չեմ կարողանա, որովհետև ամեն անվանում Հայաստնի պատմության մեջ իր դերն է խաղացել, այսինքն ոման Ուրարտույով են ճանաչել, ոմանք Հայքով և այլն։ Այսինքն բոլոր անուններն էլ եղել են հիշատակություն, միայն ինձ անծանոթ էր վրացիների կողմից կոչվածը՝ սոմեխի, երկիրը՝ Սոմխեթի, բայց այս տարբերակը օգտագործվել է վրացական շրջանում, այդ պատճառով էլ ինձ հայտնի չի։

Рубрика: Պատմություն

Պտերազմի ավարտը իմ պատերացմամբ

Ես նախ և առաջ կխոսեմ ընդհանուր պատերազմների մասին, իմ կարծիքով բոլոր ազգերը պետք է միահամուռ ուժերով դեմ լինեն բոլոր տեսակի պատերազմներին, որովհետև ես կարծում եմ զենքի և բռնի ուժը ամենալավ տարբերակը չէ և վերջիվերջո մենք ապրում ենք 21-րդ դարում և պետք է լինել ավելի զարգացած, այլ ոչ թե վայրենու նման ոչնչացնել միմյանց։ Բայց քանի-որ Արցախ-Ադրբեջան սահմանին պատերազմական իրավիճակ է, այս պահին ես կխոսեմ և կբացրաձայնեմ այդ պատերազմի մասին, որը արդեն 8-րդ օրն է և ոչ մի՛ պետություն, ոչ մի՛ ազգ, ոչ մի՛ մարդասիրական կազմակերպություն, չի խառնվում այս գործին, միայն հրադադարի կոչեր են անում։ Ես կարծում եմ, որ այս իրավիճակում կոչեր անելն շատ քիչ բան է, հիմա պետք է արդեն սկսել գործել, որովհետև Ադրբեջանը կրակ է արձակում Արցախի խաղաղ բնակչությանը, պատերազմի ժամանակ օգտագործում անթույլատրելի զենքեր, և ցավալի է, որ բոլորը ազգերը աչք են փակում այդ ամենի վրա, չհասկանալով, որ հաջորդ նշանակետը կարող են լինել նրանք։ Ես նաև կոչ եմ անում, որ դադարեցնեն զինամթերք արտադրող արտադրությունների գործունեությունը, ես հասկանում եմ, որ դա գիտություն է, և պետք է առաջ շարժվի, բայց կարելի է մտածել մի այնպիսի նախագիծ, որ այդ զինամթերքները խստիվ արգելվեն բնակչության, պատերազմների և այլնի դեպքում օգտագործելը։ Ես կողմ եմ, որ պատերազմները լինեն բանկցությունների, քննարկումների, ամեն առումների, բայց ոչ ուժի և զենքի կիրառությամբ։ Իհարկե շատ զոհեր ենք տալիս, որը որ շատ ցավալի է, բայց այնուամենայնիվ մենք հզոր են, մեր բանակը պատրաստակամ է և ամեն պահի հետ է մղում թշնամուն, իրենց հերոսությամբ։ Մենք առաջին քրիստոնեա ազգն ենք, և մեր բոլորի աղոթքները կօգնեն, որը հարցը լուծվի խաղաղ ճանապարհով, թեպետ արդեն 8-րդ օրն է, և մենք ունենք բազմաթիվ զոհեր, ովքեր հերոսաբար զոհվել են, ապահովելով մեզ խաղաղ և ապահով երկիր։ Ուզում եմ իմ խոնհարումը հայտնել մեր քաջ տղաներին, մենք հպարտ ենք ձեզանով, հայ ազգը կա և կլինի։

Рубрика: Պատմություն

Պատմություն. Սեպտեմբերի 22-25

  • Ներկայացրե՛ք Հայ ժողովրդի ծագման մասին ընդունված և կասկածելի տեսակետները․

Հայ ժողովրդի ծագման մասին կա 5 ավանդազրույց՝ հայկական, հունական, վրացական, արաբական, հրեական։ Հայկական ավանդազրույցը բոլորիս շատ ծանոթ «Հայկ և Բել» վեպն է, այսինքն հայերին թվում է, որ Հայկը հաղթել է Բելին և իր տարածքի անունը դրել է Հայք, այդ պատժառով էլ մեզ անվանում են հայ, իսկ մեր երկիրը Հայաստան։ Հունական ավանդազրույցում ասվում է մի խում արգոնավորդներ իրենց նավով ւղևորվում են Կոլխիդա, որտեղ փորձում են գտնել ոսկե գեղմը, բայց արգոնավորդներից մեկը՝ Արմենոսը, մնացած արգոնավորդների հետ միասին չի վերադառնում Հունաստան, այլ մնում է Հայկական բարձրավանդակում որտեղ էլ ստեղծված պետությունը նրա անունով կոչվում է «Արմենիա», իսկ այդ երկրի բնակիչները՝ «արմեններ»։ Վրացական ավանդազրույցում ասվում է, որ հայերի նախահայր Հայկը, վրացիների նախահայր` Քարթլոսը և կովկասյան մի քանի այլ ցեղերի նախահայրերը եղել են եղբայրներ, սերելով մի հորից` Թորգոմից: Թորգոմի որդիները իրենց հոր մահից հետո և Նեբրովթին հաղթելուց հետո դյուցազն եղբայրները սկսում են հանգիստ և անկախ կերպով իշխել իրենց երկրներում փոխադարձաբար օգնելով միմյանց: Արաբական ավանդությունը հայերի ծագումը կապում է ջրհեղեղից հետո ազգերի՝ Նոյի որդիներից առաջացման պատկերացման հետ։ Եվ, վերջապես հրեական ավանդազրույցին համաձայն՝ «Ուրոսը հաստատեց Հայաստանը»։ ա կարծիք, որ այստեղ խոսքը Արամ նահապետի որդի Արա Գեղեցիկի մասին է։ Ըստ մեկ այլ տեսակետի, Ուրոսը կարող է լինել «Ռուսա Էրիմենայի որդին», իսկ «Էրիմենա» անունը կարող է մեկնաբանվել որպես անձնանուն և որպես ցեղանուն։

  • Առանձնացրե՛ք ձեզ համար առավել արժանահավատները և հիմնավորեք այն։

Եթե անկեղծ ես չեմ կարող առանձցնացնել ինձ համար ամեենաարժենահավատները, որովհետև ես կարծում եմ, որ ամեն ավանդազրույցում իր ճիշտ կողմը կա։ Այսինքն ես երբ կարդացի բոլոր տեսակետները՝ ավանդազորւյցները, ես ամեն մեկի մեջ մի այնպիսի բան կարդացի որը ես իրոք լսել էի։ Ամեն մեկը կպցնելով իրար տարբեր պատմություններ, վերցնելով տարբեր տեղերից, լսելով տարբեր մարդկանցից կազմել է, որոշ հասկացություններ, որոնք մենք չենք կարող ասել՝ որքան է ստույգ, որովհետև մենք՝ հայերս, շատ հին պատմություն ունենք և հասկանալու համար, թե իրոք ինչպիսին է մեր ծագումը շատ դժվար է և դեռ ոչ-ոք ստույգ պատասխան չի տվել։ 

Рубрика: Պատմություն

Մերոնք…

Մայիսի 9-ը` տարվա 129-րդ օրը, յուրաքանչյուր հայի համար լոկ ամսաթիվ չէ, այն լուսավոր ապագայի կերտման խորհրդանիշ է: Այս օրը եռատոն է մեզ համար. հայ ժողովուրդը մեծ խանդավառությամբ նշում է 1945-ին Հայրենական մեծ պատերազմում խորհրդային ժողովուրդների, այդ թվում` հայերի հաղթանակի տոնը, Շուշիի ազատագրման եւ Արցախի պաշտպանության բանակի ստեղծման տարեդարձը:

Հայրենական պատերազմի տարբեր ռազմաճակատներում կռվել ու հաղթանակում իրենց ավանդն են ունեցել 600 հազար հայորդիներ: Հայ ազգը տվել է 4 մարշալ՝ Բաղրամյան, Բաբաջանյան, Խուդյակով (Խամփերյանց), Աղանով և ԽՍՀՄ-ի մեկ ծովակալ՝ Իսակով։ 70 հազար հայ մարտիկներ պարգևատրվել են մարտական շքանշաններով ու մեդալներով, 27 շարքային զինվոր դարձել է փառքի շքանշանակիր, 104 մարդ արժանացել է խորհրդային միության հերոսի կոչման: Նելսոն Ստեփանյանն արժանացել է Խորհրդային Միության կրկնակի հերոսի կոչմանը:

Ուղիղ 22 տարի առաջ էլ մայիսի 9-ի առավոտյան հայկական ջոկատները հաջողությամբ ավարտեցին «Հարսանիք լեռներում» օպերացիան, որի արդյունքում ազատագրվեց հրաշագեղ Շուշին: Շուշիի ազատագրումն էլ բեկումնային դարձավ ղարաբաղյան պատերազմում և նախանշեց հետագա հաղթանակների ուղին: «Հարսանիք լեռներում» օպերացիայի արտասովոր անվանումը գալիս է նրանից, որ այդ ժամանակ պաշտպանության նախարար Վազգեն Սարգսյանը անիրագործելի էր համարում Կոմանդոսի և Սամվել Բաբայանի ներկայացրած Շուշիի ազատագրման մարտական պլանը, կարծում էր, որ նման օպերացիա իրականացնելը դեռ վաղ է ու պետք է դրան լավ պատրաստվել: Նրանք որոշել էին` Շուշին գրավելուց հետո լեռներում Վազգեն Սարգսյանի հարսանիքը կազմակերպել. այդպես էլ օպերացիան ստացել է «Հարսանիք լեռներում» պայմանական անվանումը:

Ես հարցրել եմ մայրիկին և հայրիկին, և նրանք ինձ պատմեցին, որ մայրիկիս պապիկը, և հայրիկիս պապիկը մասկացել են Հայրենական մեծ պատերազմին։

Մայրիկիս պապիկը՝ Հրանտ Մանուկյանը կռվել է Բելառուսիայի զինվորական շրջանում, իսկ հետո հայկական Թամանյան դիվիզիայի հետ հասել է մինչև Բեռլին։ Պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանով և բազմաթիվ մեդալներով։

thumbnail_20200518_222126

Հայրիկիս պապիկը՝ Մուշեղ Սոխակյանը, Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ իր առաքինությունը իրականացրել է Ուկրանիայում՝ թիկունքի շրջանում։ Իսկ նրա եղբայրը՝ Սարգիս Սոխակյանը, նույնպես կռվել է Ուկրանիայի շրջանում երկրորդ դիրքում, բայց հետո վիրավորվել է։ Մարդիկ իմացել են, թե մահացել է և (սև թուղթ) են ուղարկել գյուղ, որպեսզի գյուղացիները իմանան իր մահի մասին։ Բայց իրականում նրան մի ռուս աղջիկ էր գտել, պահել էր և խնամել և հետո առողջանալուց հետո գյուղ է գնացել, և բոլորը զարմացել էին։ Հետո նա ամուսնացել է այդ աղջկա հետ, որպես երախտագիտություն։