Рубрика: Կենսաբանություն

Ածխաջրեր, ճարպեր և սպիտակուցներ

Ածխաջրեր

Ածխաջրերը օրգանիզմում կարող են սինթեզվել ճարպերից և ամինաթթուներից։

1. Ունեն էներգետիկ նշանակություն. 1 գ ածխաջրի քայքայումից առաջանում է 4 կկալ էներգիա։ Գլիկոգենի ձևով օրգանիզմը պաշարում է որոշակի քանակի էներգիա 500 գ.-ից ոչ պակաս՝ որպես էներգիայի պաշար։ Սննդի կալորիական 50%-ը և ավելին բաժին է ընկնում ածխաջրերին։ 1 գ ածխաջրի քայքայումից առաջանում է 4 կկալ էներգիա

2. հաղորդում են սննդին քաղցր համ և տոնուսավորում

3. ունեն պաշտպանողական նշանակություն (հատկապես լյարդի համար) ապահովում են նրա դետոքսիկացիոն ֆունկցիան

4. ունեն կենսաբանական ակտիվություն, կառուցվածքային, կարգավորիչ ֆունկցիաներ։

Սննդային ածխաջրերը ըստ քիմիական կառուցվածքի, յուրացման արագության և գլիկոզենաառաջացման, բաժանվում են պարզ և բարդ ածխաջրերի։ բարդ ածխաջրերի թվին՝ պոլիսախարիդները (օսլան, գլրկոգենը, պեկտինային նյութերը, ցելյուլոզան և այլն)։ Պարզ ածխաջրերը կամ շաքարները շատ արագ են ներծծվում և այրվում՝ տալով էներգիա։ Ածխաջրերի այս հատկությունն օգտագործում են մարզիկների մոտ, երբ պահանջվում է ապահովել բարձր և կարճաժամկետ աշխատունակություն։

 

Ճարպեր

Ճարպերը գլիցերոլի և ճարպաթթունների եթերներ են։ Այս ճարպերը և ճարպանման օրգանական բնույթի այլ նյութեր խմբավորվում են »լիպիդներ» ընդհանուր անվամբ, որոնց համար ընդհանուրը ջրում անլուծելի լինելն է։ Լիպիդները բաժանվում են 2 խմբի՝

1. պարզ՝ ճարպաթթուներ, տրիգլեցերիդներ (չեզոք ճարպեր), լիպոսպիրտներ (խոլեստերոլ, ռետինոլ, կալցիֆերոլ)

2. բարդ՝ ֆոսֆոլիպիդներ և գլիկոլիպիդներ։

Ճարպերը, ի տարբերություն սպիտակուցների, հստակ չեն բաժանվում լիարժեք և ոչ լիարժեք խմբերի, որովհետև և՛ կենդանական և՛ բուսական ծագման ճարպերը չեն բավարարում այն բոլոր պայմանները, որ առաջարկվում է լիարժեք ճարպին, այսպես, կենդանական ճարպերը պարունակում են վիտամին A և վիտամին D, բայց չհագեցած ճարպաթթուներն այստեղ շատ քիչ են, նույնիսկ կաթնային ճարպը շատ աղքատ է, չնայած պարունակում է արախիդոնաթթու։ Բուսական ճարպերը, ընդհակառակը, չեն պարունակում վիտամին A և վիտամին D, խոլեստերին և արախիդոնաթթու, բայց հագեցած են ֆոսֆոլիպիդներով, լինոլաթթվով, տոկոֆերոլով։

Ճարպերն ունեն էնեոգետիկ նշանակություն, 1 գ ճարպի քայքայումից անջատվում է 9 կկալ էներգիա։ Նրանց ֆունկցիան հիմնականում պայմանավորված է չեզոք ճարպերով, որոնց քանակն առողջ չափահաս մարդու մոտ կազմում է մարմնի զանգվածի 16-23%-ը։ Ճարպերի ընդհանուր քանակի 10-12 կգ-ից միայն 2 կգ-ն է կազմում կոնստիտուցիոնալ ճարպը, իսկ մյոաը կուտակված է ադիպոցիտներում։ Այն կարող է տալ մոտ 9000 կկալ էներգիա և քաղցի դեպքում ապահովել մարդու կենսունակությունը 40 օրվա ընթացքում (օրը 2200 կկալ)։

 

Սպիտակուցներ

Սպիտակուցները կամ պրոտեինները սննդի կարնորագույն կառուցվածքային նշանակություն ունեցող տարրերից մեկն են։ Սպիտակուցներն ազոտ պարունակող օրգանական նյութեր են  և օրգանիզմի աճի և ռեգեներացիայի համար անհրաժեշտ բիոգեն ազոտի անփոխարինելի աղբյուր։

Սպիտակուցները կազմում են օրգանիզմի չոր զանգվածի համարյա կեսը (44%-ը):

Սպիտակուցները օրգանիզմի գենետիկ ծրագրերն իրականացնող աշխատանքային գործիքներն են։ Սրանք օժտված են նաև բազմաթիվ կենսաբանական ֆունկցիաներով՝ ֆերմենտատիվ, հորմոնային, պաշտպանական. փոխադրողական, կծկողական, տեսողական և այլն։ Սպիտակուցի հիմնական հատկությունը կոմպլեմենտար փոխազդեցության՝ ճանաչելու և ճանաչվելու նրա ունակությունն է։ Սրա հիման վրա է ստեղծված սպիտակուցի մյոա կարևորագույն՝ կատալիտիկ ֆունկցիան։ Վերջին հաշվով ցանկացած սպիտակուցի հատուկ է ռեցեպտոր-ազդանշանային կամ էնզիմային դերը։ Սպիտակուցները մասնակցում են նաև էներգետիկ փոխանակությանը. 1 գրամ սպիտակուցի քայքայումից առաջանում է 4 կկալ էներգիա։

Реклама
Рубрика: Անգլերեն

English

Destination b1

2/e

One morning, Amber woke up early. The sun was shining and the birds were singing. Amber was very excited because it was the day of the big tennis match. Amber went downstairs and into the kitchen, where her father was having breakfast. ‘Morning, Amber. Today’s the day!’ he said. Amber smiled nervously, ‘Don’t worry!’ he answered. ‘You’ll be fine.’ Amber put some toast into the toaster and opened the fridge. Just as she getting the butter out, the phone was rang. ‘Bad news, I’m afraid. The other player was practising yesterday when she had an accident. The match is off.’ Amber ate her toast slowly. She was suprised she didn’t feel disoppointed.

2/f

  1. When I was younger, I used to eat pizza almost every day!
  2. Did there used to be a supermarket on the corner?
  3. Bradley is a teacher, but he used to want to be a train driver.
  4. I didn’t used to like eating cabbage, but now I love it!
  5. Did rick use to have blond hair when he was a little boy?
  6. I know Lily didn’t use to cook much, but now I think she makes dinner every day.

3/D

  1. You should take up a sport and then you would get more exercise.
  2. I’m trying to work! Could you please turn your music down?
  3. Just ask and I’m sure the other children will let you join in.
  4. The referee sent David off for arguing with him.
  5. This is my favourite song! Turn it up!
  6. A mobile phone rang, but the musician just carried on playing.
  7. We can’t afford to eat out very often.
  8. I’ve decided to become a vegetarian and give up meat.

3/E

  1. We were waiting outside the stadium for a long time before they finally let us in.
  2. I’ve got that concert on DVD — it’s fantastic!
  3. I ran all the way home and I was just in time for my favourite programme.
  4. Everyone clapped when the singer came on stage.
  5. At the cinema, Mum sat on the right, Dad sat on the left and sat in the middle.
  6. Ed doesn’t want to become a professional footballer. He just does it for fun.

3/F

  1. What’s the name of that song you were singing earlier?
  2. I started to learn the piano, but I don’t think I’ve got much musical talent, to be honest.
  3. My dad used to be really fit and was on his college athletics team.
  4. When you were young, did you ever play in the street with other local children?
  5. Alan is studying to be an, actor, but I don’t think he’s enjoying it.
  6. They have a wonderful collection of old toys at the museum in town.
  7. My grandad loves to sail and we often go out on his boat.
  8. You have to practise a lot if you want to work as a musician.

3/G

Why are kittens such playful animals? They love chasing a ball or a piese of wool, and they always play in a very athletic way. But why? All of a  kitten’s action when playing are, in faact, important for the future. It might look like entertainment, but the kitten is practising its hunting skills. That heroic jump onto a toy teaches the kitten a lot. Think About your own childhood and you’ll see that you learnt a lot through play.

3/H

Diana: Hello, is that Jenny? I’m bored with watching TV and I felt like a chat. What are you doing?

Jenny: Hi, Diana. Well, I’m reading a book by a Russian writer. It’s about how to become a great actor.

Diana: Really? Oh, I’m really interested in acting. Tell me about it.

Jenny: He says it takes a long time to get good at acting. To become popular with the public, you need to really understand people.

Diana: That sounds just like me! Tell me more. What else does he say?

3/I

  1. I’m completely crazy about skateboarding! I love it!
  2. In my free time I listen to music on CD or on the radio.
  3. Elsa Isn’t very keen on this group, but they’re one of my favourite.
  4. Next week we’ve got a game against a team from Hungary.
  5. Is that Kylie? Oh, I’m a really big fan of hers.
  6. I was really scared when I took part in the singing competition last year.

Review 1

A

These days, most of us have a CD collection. Befor the CD, singers made LPs, or ‘long-playing’ records. Although many children have never seen an LP, they were once very popular. To play these records, you needed a record player with a needle that ran along the record and produced the sound. Some musicians say the sound of LPs was better than CDs — and many collections agree! LPs are no longer very popular as a form of entertainment, but many people buy and sell them. Some of them remember the LP form their childhood and listening to records reminds them of the past.

B

  1. Now, everyone knows this song, so I want you all to join in with me!
  2. It’s so noisy in this restaurant. Could you ask them to turn the music down.
  3. There was a fight during the match and the referee send two players off.
  4. We eat out about once a week and we cook at home the rest of the time.
  5. I love this song! Turn it up!
  6. I used to play the trumpet, but I gave up last year because I didn’t have time.
  7. We stopped playing because of the rain, but when it stopped we carryed on.
  8. A good way of getting more exercise is to take up a sport, like basketball.

C.

  1. Jack really likes football and never misses a match. Jack is really crazy about football and never misses a match.
  2. My uncle worked on a sailing boat until he was thirty. My uncle was a sailor until he was thirty.
  3. Do you want to watch TV? Do you feel like you want to watch TV?
  4. John participated in a swimming competition last week. John took part in a swimming competition last week.
  5. June and I had a game of tennis. I had a game against of tennis June.
  6. I played chess almost every day when I was young. I used to play chess almost every day when I was young.
  7. Volleyball doesn’t really interest me. I’m not interested in volleyball.
  8. I enjoyed myself at your birthday party.
  9. Young children like Disneyland. Disneyland is popular with young children.
  10. Karen doesn’t like watching sport on TV. Karen is keen on watching sport on TV.

D

  1. When you rang, I was cleaning my bike.
  2. At my last basketball club, we used to train every Saturday for three hours.
  3. I really liked the meal we had at your house last Tuesday.
  4. We went to the beach every day when we were on holiday.
  5. I broke my leg when Tony and I were practising for the school sports day.
  6. Leon never talks about it, but he was once a world champion skier.
  7. I didn’t use to like golf, but now I really like it.
  8. Denise is working at the stadium until she finds a better job.

E

  1. I waited outside the tennis club for (D) a long time, but George didn’t appear.
  2. When you rang, I was in (F) the middle of cleaning my football boots.
  3. We finally got to the stadium just in (C) time to see the match start.
  4. I just play football for (A) fun, and I don’t want to do it as a job.
  5. I loved that film and when it comes out (E) in DVD, I’ll definitely get it.
  6. It’s great to appear on (B) stage, with all the audience clapping.
Рубрика: Պատմություն

Հայոց պատմություն. Սեպտեմբերի 9/13

  • ՀՀ հռչակումը:Բաթումի պայմանագիր: Էջ6-8
  • Իշխանության մարմինների ձևավորումը:Էջ 8-14:
  •   Ներկայացնե′լառաջին հանրապետության քաղաքական և ռազմական որևէ գործչի ձեր նախընտրությամբ: /գրավոր/

Ավետիք Սահակյան

Рубрика: Աշխարհագրություն

Հայկական լեռնաշխարհ: Ընդհանուր բնութագիրը

Հարցեր և առաջադրանքներ

1.Ֆիզիկական քարտեզի վրա ցո՛ւյց տվեք Հայկական լեռնաշխարհը և նկարագրե՛ք նրա սահմանները:

mez-hayk

Հայկական լեռնաշխարհի արևմուտքը տարածվում է Փոքրիասիական բարձրավանդակը, իսկ հարավարևելյան հարևանությամբ Իրանական բարձրավանդակն է։ Նրա հյուսիսսում Կովկասյան Մեծ լեռնաշղթան է, հարավում` Միջագետքի դաշտավայրը, արեւելքում` Կուր -Արաքսյան դաշտավայրը, որը հարում է Կասպից ծովին, հյուսիս -արևմուտքում` Սև ծովը, իսկ հարավ-արևմուտքում` Միջերկրական ծովի ափամերձ լեռնաշղթաները:

2.Համեմատե՛ք տարբեր պատմական քարտեզներում պատկերված Հայաստան պետության սահմանները Հայկական լեռնաշխարհի բնականսահմանների հետ: Տարբեր մասերում, տարբեր ժամանակներում ձևավորված թագավորությունները: Օրինակ` Մեծ Հայքի, Բագրատնյաց և Կիլիկիայի թագավորությունները, ներկայիս Հայաստանի Հանրապետությունը: Իսկ Ֆիզիկական քարտեզներում Հարավարևմտյան Ասիայի բարձրավանդակների շարքում Հայաստան աշխարհը պատկերված է որպես կենտրոնական դիրք գրավող տարածք, որը կրում է Հայկական լեռնաշխարհ անվանումը:

3.Ո՞րն է «աշխարհագրական դիրք» հասկացության բովանդակությունը: Թվարկե՛ք և համեմատե՛ք դրա տարատեսակները:

Աշխարհրագրական դիրքի տարատեսակներից յուրաքանչյուր պետության համար առանձնահատուկ կարևորություն ունեն տնտեսաաշխարհագրական, քաղաքաաշխարհագրական։ Դրանք ենթակա են այնպիսի արագ փոփոխությունների, որոնք կարող են տեղի ունենալ ինչ պես տվյալ պետությունից անկախ պատճառներով արտաքին պատճառներ, այն պես էլ ուղղակիորեն պայմանավորված են նրա ներքին զարգացումներով ներքին պատճառներ:

4.Ո՞րն է պետության քաղաքաաշխարհագրական դիրքի եւ տնտեսա-աշխարհագրական դիրքի կարեւորությունը: Ինչպե՞ս կարող են դրանք լինելնպաստավոր եւ ոչ նպաստավոր:

 

5.Որո՞նք են Հայաստանի քաղաքաաշխարհագրական եւ տնտեսա-աշխարհագրական դիրքի փոփոխման պատճառները:

Քաղաքաաշխարհագրական դիրքի եւ տնտեսա-աշխարհագրական դիրքի արտաքին պատճառը դա տվյալ պետության շուրջ ձևավորվող աշխարհաքաղաքական և տարածաշրջանային իրադրությունը, անմիջական հարևանների քաղաքական կողմնորոշումները, նրանց հետ հարաբերությունների բարելավումը կամ վատացումը և միջազգային այլ զարգացումներ: Իսկ ներքին պատճառը դա պետության միջազգային կարգավիճակի, ներքին քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական իրադրության, քաղաքական կողմնորոշման, հարևանների հետ ունեցածհարաբերությունների և այլ բնույթիփոփոխությունները, որոնք կարող են ազդել աշխարհում կամ տարածաշրջանում նրա տեղի ու դերի վրա:

Рубрика: Գրականություն

Կարդում ենք գրաբար

Գրականություն
Կարդում ենք գրաբար.

Գրաբարի ձեռնարկ-մաս 1-ին (էջ 8-10)։ Կատարիր գրքում եղած առաջադրանքները։

Քրիստոս  ի մէջ մեր  յայտնեցաւ

Քրիստոս ի մէջ մեր յայտնեցաւ,
Որ Էն Աստուած աստ բազմեցաւ.
Խաղաղութեան ձայն հնչեցաւ,
Սուրբ ողջունի հրաման տուաւ:

Եկեղեցի մի անձն եղև,
Համբոյրս յօդ լրման տուաւ.
Թշնամութիւնն հեռացաւ,
Սէրն յընդհանուրս սփռեցաւ:

Արդ, պաշտօնեայք՝ բարձեալ զձայն,
Տո՛ւք զօրհնութիւն ի մի բերան,
Միասնական Աստուածութեանն,
Որում սրովբէքն են սրբաբան:

 

Աշխարհաբար՝

Քրիստոսն մեր մեջ հայտնվեց,

Որ են Աստվածը բազմեց,

Խաղության ձայնը հնչեցավ,

Սուրբ ողջույնի հրաման տրվեց։

 

Եկեղեցին մի անձ եղիր,

Համբույրս դեպի օդ լուր տվեց.

Թշնամությունը հեռացավ,

Մերն ընդհանուր սփռվեց։

 

Հիմա պաշտոնյաները՝ բարձրացնելով ձայնը,

Տվեք օրհնություն միաբերան,

Միասնակն Աստվածության,

Որում սրովբեքն են սրբաբան

 

Առավօտ լուսոյ
Արեգակն արդար
առ իս լոյս ծագեա:

Բխումն ի հօրէ
Բխղեա ի հոգւոյս
բան քեզ ի հաճոյս:

Գանձդ ողորմութեան
Գանձիդ ծածկելոյ
Գտող զիս արա:

Դուռն ողորմութեան
Դավանողիս բաց
դասեցո վերնոցն:

 

Աշխարհաբար՝

 

Առավոտվա լույսը

Արեգակն արդար,

Դեպի ինձ լույս ծագեց։

 

Բխումը հորից

Բխեց հոգուց

Բառեր, որոնք քեզ հաճուք կպատճառեն։

 

Գանձդ ողորմության

Գանձդ ծածկված

Գտնող ինձ դարձրու։

 

Դուռը ողորմության

Դավանողիս բաց

Դասիր բարձր։

Рубрика: Գրականություն

Վոլֆգանգ Բորխերթ

Կարդում ենք Վոլֆգանգ Բորխերթի մանր պատմվածքները.

Փոքր պատմվածքներ , «Կեգլուղի», «Առնետները գիշերը քնում են»

Բորխերթի կենսագրությունը (Փոխադրել հայերեն)

  • Պացիֆիզմ
  • Քննարկում. պացիֆիզմը օգտակա՞ր է, թե վնասակար։

Իմ կարծիքով պացիֆիզմը շատ օգտակար բան է։ Պացիֆիզմը կտրուկ դեմ է պատերազմներին։ Պացիֆիզմը օգնում է կանխել կոնֆլիկները։ Պացիֆիստները պատերազմը չեն համարում հակակարծիքները հարդարելու օրինական միջոց, նրանք դեմ են վնաս պատճառել մեկին անգամ ինքնապաշտպանության դեպքում, իմ կարծիքով այս վերջին շատ է չափազանցված, որովհետև դու պետք է գոնե փորձես պաշտպանվել, որպեսզի քեզ չվնասեն, իսկ մնացած առումով ես կողմ եմ պացիֆիզմին, որովհետև ես նույնպես դեմ եմ պատերազմներին և բռնություններին։

  • Էսսե գրել՝ Բորխերթի ստեղծագործություններից ինձ ինչ մնաց։

Բորխերթի ստեղծագործություններին ինձ շատ բան սովորեցրեցին և տվեցին։ Նա խոսում էր պատերազմների մասին, նա խոսում էր նրա մասին, որը մարդիկ չեն նկատում, թե ինչ սարսափելի բան է պատերազմը, թե քանի հազարավոր մարդիկ են անպատճառ մահանում, քանի մայր է սգում։ Նա ուրիշ բաների մասին խոսալով, հասկացնում էր պատերազմի անիմտությունը, նա ցույց էր տալիս պատերազմներն կողքի աչքով։ Երևի, թե ոչ ոք կողքից չի նայել, թե ինչ է պատերազմը։ Ես շատ կցանկանայի, որ թշնամի ազգերը բացեն և կարդան Բորխերթի ստեղծագործություններն, չեմ կարծում, որ դրա շնորհիվ նրանք կսկսեն պատերազմներն դադարեցնել, բայց գոնե նրանց մեջ ինչ-որ բան, ինչ-որ թաքնված զգացմունք, ցավ և խղճահարություն կշարժվի, չի զարթնի, բայց գոնե կշարժվի, գոնե դա նրանց կյանքում մի բան կփոխի, փորձեն պատերազմներին ուրիշ տեսանկյունից նայել, որպես անհիմն մարդկության ոչնչացում։

Рубрика: Անգլերեն

Traditions in Armenian holidays

65920_555_343.jpg

Vardavar

Vardavar is a festival in Armenia where people drench each other with water. Although now a Christian tradition, Vardavar’s history dates back to pagan times. I is currently celebrated 98 days after Easter.
As it is common to pour water on everyone around, people are  prepared to get to their dates wet and funny.

 

59f03a1c9c4ede4c426aSetWidth630-Blessing-of-the-Grapes-Service.jpg

Grape Blessing Day

There is this weird holiday in Armenia celebrated on the nearest Sunday of August 15. The grape is the only fruit that has the honor to be blessed before people will start eating it. There is a special ceremony held in churches for blessing. In the Armenian Church grapes are given preference over other fruits as the first fruit of the harvest. This is conditioned by a number of historical and religious circumstances. After the devastating flood, our ancestor Noah planted a vineyard in the valley on the slopes of Mt. Ararat and grew grapes.
The rules of the Armenian Church do not prohibit eating grapes before the Blessing, and the tradition of abstaining from eating grapes before the ceremony is rooted in the people, and has become a national habit.

 

01.jpg

Trndez

Trndez is a holiday with pagan origin and was originally dedicated to Mihr or Tyr, the gods of fire and knowledge, respectively. It was connected with sun/fire worship in ancient pre-Christian Armenia, symbolizing the coming of the spring and fertility.
Traditionally, Armenians make a bonfire, go around it and jump over the fire on the evening of February 13 or early on February 14. This is a joyful holiday in all provinces and villages of Armenia, as well as in capital Yerevan, celebrated by young adults, newly-weds and all families in general.